Omstreden schrijfster suggereert dat ‘zionisten' achter aanslagen Joodse gebouwen zitten
Schrijfster en activiste Anja Meulenbelt, die dit jaar de P.C. Hooft-prijs won, ligt onder vuur na uitspraken op Facebook. In reacties op berichten over recente aanslagen op synagogen en een Joodse school suggereert zij dat deze mogelijk door zionisten zelf zijn georganiseerd om sympathie te wekken. Haar woorden zorgen voor felle reacties, vooral binnen de Joodse gemeenschap in Nederland. De ophef is groot vanwege de aard van deze suggestie.
De ophef komt na recente incidenten. In Rotterdam vond een explosie plaats bij een synagoge. Kort daarna werden vier verdachten aangehouden. Ook bij een Joodse school in Amsterdam was een explosie.
De 81-jarige publiciste stelt in haar reactie vragen over de achtergrond van de aanslagen ‘Van alle opties die er zijn, denk je ook aan de mogelijkheid dat de ’aanslagen’ georganiseerd zijn door zionisten? Historisch gezien zou dat niet de eerste keer zijn’. Die uitspraak leidt tot brede verontwaardiging.
Meulenbelt verwijst daarbij naar theorieën van andere schrijvers. ‘Ik zeg niet dat het zo is, maar het is een optie. Israël en de zionistische lobby hebben belang bij meer antisemitisme’. Ook het gebruik van aanhalingstekens rond het woord ‘aanslagen’ roept veel kritiek op.
Felle reacties vanuit Joodse gemeenschap
De uitspraken worden scherp veroordeeld. Dave Heilbron van het Centraal Joods Overleg reageert fel tegenover De Telegraaf. ‘Het is eerlijk gezegd echt schokkend. Dat een vrouw die ook nog eens de P.C. Hooft-prijs gewonnen heeft dit soort complottheorieën de wereld in slingert, vind ik moeilijk te begrijpen. In een toch al gepolariseerd landschap helpt dit namelijk totaal niet. Ik begrijp niet waar ze dit vandaan haalt, echt niet’.
Hij wijst ook op de gevolgen van dergelijke uitspraken. Volgens hem versterken dit soort ideeën bestaande spanningen. Heilbron benadrukt dat de meeste Joden zionistisch zijn, maar dat dit niets te maken heeft met geweld. ‘Ongeveer 90 procent van de Joden in Nederland is zionistisch (dat wil zeggen: voorstander van een Joodse staat, red.), onder wie ik. Maar dat betekent nog niet dat wij allemaal, of iemand van ons, die bommen hebben gepland. Hoe haal je het in je hoofd om daar een verdachtvaardiging van te maken?’
Discussie over prijs en recente incidenten
De controverse raakt ook de toekenning van de P.C. Hooft-prijs. Heilbron stelt: ‘Ik denk dat het wijs is als het bestuur gaat nadenken over het intrekken van die prijs’. Het bestuur zelf laat weten niet inhoudelijk te reageren. Volgens hen zijn de uitspraken gedaan ‘op persoonlijke titel’.
Meulenbelt is al langer actief rond het conflict in het Midden-Oosten. Ze schreef meerdere boeken over Palestijnen en Gaza. Eerder gaf zij aan begrip te hebben voor de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023.
