Volgens het rapport erkent de Belgische inlichtingendienst dat de Moslimbroederschap een ideologie verspreidt die “kan leiden tot anti-democratisch gedrag, polarisatie en schendingen van fundamentele rechten”. Toch stelt dezelfde analyse dat de organisatie “geen directe dreiging vormt in termen van gewelddadige acties in België of tegen Belgische belangen”.

Tegenstrijdige conclusies zorgen voor kritiek
Die conclusie wordt fel bekritiseerd door de Franse onderzoeker Florence Bergeaud-Blackler. Zij bestudeert de Moslimbroederschap al meer dan dertig jaar en spreekt van een fundamenteel probleem in de Belgische analyse.

Volgens haar is er sprake van een paradox. “Aan de ene kant zijn de inlichtingendiensten in staat om de subversieve en niet-gewelddadige dreiging van het broederschapsgedachtegoed te definiëren en te karakteriseren, inclusief het sluipende karakter ervan; aan de andere kant stellen zij dat het niet gevaarlijk is omdat er geen directe dreiging is. Dat is paradoxaal.”

Ze spreekt zelfs van “de machteloosheid van de Belgische geheime diensten” en wijst op “aanzienlijke blinde vlekken” in de beoordeling van het risico.

Botsing met Frans onderzoek
De Belgische analyse staat haaks op een eerder rapport van de Franse overheid. Dat rapport noemde België juist een belangrijk knooppunt voor de Moslimbroederschap in Europa. Volgens de Fransen heeft België “bijzondere betekenis” voor de beweging en fungeert het als toegangspoort tot Europese instellingen.

In datzelfde rapport wordt gesproken over een netwerk van ongeveer 200 radicale activisten, onder meer actief binnen de Ligue des Musulmans de Belgique. Ook zou de beweging invloed hebben in sectoren als onderwijs en voedselvoorziening, bijvoorbeeld via halal-organisaties.

Daarnaast zou de Moslimbroederschap betrokken zijn bij Europese projecten, zoals het door de EU gefinancierde programma MAGIC, dat zich richt op moslimvrouwen en beeldvorming in de media.

Invloed via onderwijs en lobby
Het Belgische rapport erkent wel dat de Moslimbroederschap inzet op beïnvloeding via andere middelen dan geweld. Volgens de diensten probeert de beweging via onderwijs, prediking en maatschappelijke activiteiten haar ideeën te verspreiden.

Ook wordt gesproken over lobby en infiltratie. De beweging zou zich presenteren als vertegenwoordiger van de moslimgemeenschap richting overheden en Europese instellingen. Tegelijk probeert zij volgens het rapport binnen die gemeenschappen haar invloed te vergroten.

“In dit opzicht cultiveren zij in het openbaar een beeld van gematigdheid en (relatieve) progressiviteit. Deze posities staan soms in scherp contrast met hun interne uitspraken, waarin zij het secularisme afwijzen, religieuze normen boven nationale wetten plaatsen en westerse samenlevingen presenteren als inherent vijandig tegenover moslims en de islam,” aldus het rapport.

Zorgen over onderschatting van risico’s
Volgens Bergeaud-Blackler gaat België te licht om met deze signalen. Zij stelt dat de focus op het ontbreken van geweld de kern van het probleem mist. “Door deze dreiging te onderschatten en niet grondig te onderzoeken, ondermijnt België zijn eigen veiligheid en die van zijn Europese buren,” waarschuwt ze.

Ze wijst ook op concrete voorbeelden. Zo verhuisde het Franse Collectif Contre l’Islamophobie en France (CCIF), dat in 2020 werd verboden, naar Brussel en ging daar verder als CCIE. Volgens haar is dat tekenend voor de rol van België als uitwijkplaats.

Twijfels over bronnen en methodiek
Naast inhoudelijke kritiek zet de onderzoeker ook vraagtekens bij de manier waarop het Belgische rapport tot stand kwam. Volgens haar is sprake van een “systematische bias in de keuze van bronnen”.

Het rapport verwijst naar experts die kritisch zijn op de Franse bevindingen, maar laat volgens haar onderzoekers weg die die conclusies juist ondersteunen. “De commissie wekt zo de valse indruk van een academische consensus tegen het Franse rapport,” stelt ze.

Ook wijst ze op mogelijke belangenverstrengeling. Zo werd een van de aangehaalde experts gepresenteerd als onafhankelijk, terwijl hij banden had met organisaties die volgens het Franse rapport juist gelinkt zijn aan de Moslimbroederschap.