Het amendement kwam van SGP, JA21, VVD en ChristenUnie. Het werd dinsdag aangenomen door de Tweede Kamer. De maatregel maakt deel uit van een wijziging van de Wet vreemdelingenbewaring. Ook wordt het makkelijker om overlastgevers ongewenst te verklaren. Daarmee keren onderdelen van de eerder gesneuvelde Asielnoodmaatregelenwet alsnog terug.

Einde aan dure dwangsommen
SGP-Kamerlid Diederik Van Dijk spreekt tegenover NieuwRechts van een onhoudbare situatie. Volgens hem verdwijnt er veel publiek geld zonder dat de asielprocedures sneller gaan. ‘Alleen al vorig jaar ging het om 79 miljoen euro aan dwangsommen. In individuele gevallen lopen die bedragen op tot tienduizenden euro’s. Dat geld wordt niet besteed aan het versnellen van procedures, maar vloeit weg terwijl de wachttijden bij de IND blijven oplopen. Dat is niet uit te leggen en niet houdbaar.’

De rechtsbescherming blijft volgens de indieners wel bestaan. Een rechter kan de IND nog steeds verplichten om binnen een redelijke termijn een besluit te nemen. Alleen de financiële prikkel verdwijnt. Volgens de voorstanders kostte die regeling veel geld en capaciteit, terwijl zij niet leidde tot snellere beslissingen.

Strengere koers, maar geen asielstop
De maatregel past in een bredere aanscherping van het asielbeleid. Dat is opvallend, omdat minister Van den Brink eerder stelde dat er geen asielcrisis is. Ook CDA-leider Henri Bontenbal temperde de verwachtingen. Hij gaf aan weinig ruimte te zien voor nog strenger beleid. Een asielstop komt er volgens hem niet.

Daarmee komt er wel beweging in het asieldossier, maar niet de harde breuk waar veel rechtse kiezers op hoopten. Sinds het aantreden van het kabinet-Jetten zijn meerdere maatregelen doorgevoerd. Het gaat onder meer om het tweestatusstelsel, strengere regels voor nareis en kortere verblijfsvergunningen. Als de Eerste Kamer geen onverwachte draai maakt, wordt een groot deel van het eerder beloofde strengere asielbeleid alsnog ingevoerd.

Het kabinet werkt daarnaast nog aan een voorstel om uitgeprocedeerde asielzoekers strafbaar te kunnen vervolgen als zij hun eigen uitzetting tegenwerken. Ook dat plan zat eerder in de Asielnoodmaatregelenwet. Die wet sneuvelde in april in de Eerste Kamer door het onderdeel over de strafbaarstelling van illegaliteit. Via andere routes keren veel maatregelen toch terug, maar zonder de asielstop waar rechtse partijen en kiezers op hadden gehoopt.

Minister Van den Brink ziet geen reden om staatsnoodrecht in te zetten. De PVV wilde dat eerder wel, maar NSC vond dat te ver gaan. Volgens Van den Brink is er nu nieuwe wetgeving waarmee het kabinet de instroom kan verminderen. Zij zegt daarom dat er ‘geen aanleiding’ is om noodrecht te gebruiken, meldt De Telegraaf. De minister wijst ook op de mislukte poging van het vorige kabinet om noodrecht in te voeren. ‘Het vorige kabinet heeft hier geen grond voor gevonden’, zegt zij.

België kiest hardere lijn
In België wordt intussen een andere koers gevolgd. Daar weigert de overheid opvang aan asielzoekers die eerder in een ander EU-land aanklopten. De Belgische minister Anneleen van Bossuyt zegt dat dit effect heeft. ‘Dat is zeker niet de enige verklaring voor de dalende cijfers. Maar we zien wel duidelijk dat ons beleid een afschrikkend effect heeft.’

In het eerste kwartaal van 2026 daalde het aantal asielaanvragen in België met 30,5 procent. In de EU als geheel lag die daling rond 15 procent. Minister Van den Brink zegt dat Nederland de situatie bij de zuiderburen volgt, maar dat het kabinet binnen de wet wil blijven. Zij wijst erop dat Belgische maatregelen juridisch al problemen hebben opgeleverd.