De zaak past in een bredere discussie in Duitsland. Burgers zijn de afgelopen jaren vaker aangepakt voor beledigende berichten over politici op sociale media. Volgens critici ontstaat daardoor de indruk dat gewone burgers sneller worden vervolgd dan bekende politici of mensen met juridische steun.

Von Storch zoekt de confrontatie
Voor Von Storch was daarom de maat vol: 'Kanselier Merz is een liegende Fritz. Aan het bevoegde openbaar ministerie: onderzoek mij nu alstublieft. Of onderzoekt en viseert u alleen stiekem burgers die zich niet kunnen verdedigen? Ik sleep dit naar het felle licht van de openbaarheid, waar het thuishoort. En ik zal mij verdedigen, dat is een belofte.'

Daarna kreeg zij steun van advocaat Markus Haintz. Hij houdt zich bezig met juridische commentaren en trad eerder op in zaken rond vrijheid van meningsuiting. Ook hij nam de term over en richtte zich rechtstreeks tot Merz.'Hallo liegende Fritz, ik onderschrijf de uitspraak van Beatrix von Storch volledig. Ik mag u daarom vragen geen bezwaar te maken tegen strafvervolging op grond van § 194 lid 1 zin 4 van het Duitse Wetboek van Strafrecht, wat u anders niet zou doen, zodat burgers kunnen worden vervolgd.'

Boetes na Facebookreacties
De zaak begon bij het openbaar ministerie in Heilbronn. Daar werden reacties onderzocht onder een Facebookbericht van de politie over een droneverbod voorafgaand aan een bezoek van Merz. Onder de reacties stonden termen als 'Pinokkio', 'leugenclown' en andere beledigingen.

Een persoon kreeg 30 dagboetes, samen 5.000 euro, voor het gebruik van de term 'Lügenfritz'. Een ander betaalde minstens 100 euro na een onderzoek naar de term 'Lackaffe'. Sommige zaken zijn geseponeerd, andere lopen nog.

Justitie kijkt naar gevolgen
Volgens het openbaar ministerie zijn de woorden niet vanzelf strafbaar. Het gaat om de mogelijke gevolgen van zulke uitspraken. Een woordvoerster zei tegen Welt: 'In elk geval waren volgens het openbaar ministerie de uitspraken ‘Lügenfritz’ en ‘Lackaffe’ daarom waarschijnlijk geschikt om het vertrouwen in de integriteit van het slachtoffer te schokken, omdat zij waarschijnlijk verdere negatieve vooroordelen of agressie bij gelijkgestemden konden aanwakkeren.'

De woordvoerster voegde daaraan toe: 'Dit vervult het element van geschiktheid om publieke activiteit aanzienlijk moeilijker te maken.' Daarom zag justitie in de behandelde zaken een bijzonder publiek belang bij vervolging.

Opvallend is dat het openbaar ministerie niet kijkt of de beschuldiging van liegen feitelijke basis heeft. Welt wees op eerdere uitspraken van Merz over de schuldenrem en op een factcheck van Tagesschau over vluchtelingen uit Afghanistan en Syrië. Volgens de aanklagers wordt de mogelijke strafbaarheid alleen beoordeeld op basis van de wetstekst en de toelichting daarop.