Het kabinet presenteerde op 26 juni nieuwe maatregelen om de stikstofuitstoot te verminderen. Volgens de onderzoekers hebben deze plannen grote gevolgen voor boeren. Zij moeten mogelijk fors investeren om aan strengere eisen te voldoen. Voor sommige ondernemers kan stoppen daardoor aantrekkelijker worden dan doorgaan.

Duizenden boerenbedrijven kunnen verdwijnen
'Dat betekent dat we verwachten dat op termijn tien tot dertig procent van de veehouders zal kiezen voor bedrijfsbeëindiging, vanwege het maatregelpakket', zegt projectleider Petra Berkhout.

Volgens de berekeningen kunnen ongeveer 3.000 veehouderijbedrijven verdwijnen door de aanvullende maatregelen. Daarbij gaat het om ondernemers die gebruikmaken van een beëindigingsregeling of hun grond en productierechten verkopen. Het percentage verschilt per diercategorie. De onderzoekers sluiten bovendien niet uit dat uiteindelijk meer bedrijven stoppen dan nu wordt verwacht.

Vooral kleinere boeren onder druk
Met name kleinere en middelgrote bedrijven staan voor moeilijke beslissingen. Zij hebben vaak minder financiële ruimte om hun stallen te vernieuwen of hun werkwijze aan te passen. Grotere bedrijven kunnen de noodzakelijke investeringen doorgaans makkelijker opbrengen.

Ook melkveehouders krijgen met strengere eisen te maken. Volgens het onderzoek voldoet momenteel slechts een klein deel aan de voorgestelde uitstootnormen. Daarnaast voldoen ruim 3.300 melkveebedrijven nog niet aan de beoogde norm voor het aantal dieren per hectare. Om aan deze regels te voldoen, zijn op veel bedrijven flinke aanpassingen nodig.

Kabinet trekt miljarden uit
Het kabinet stelt tot en met 2035 in totaal 20 miljard euro beschikbaar voor de plannen. Daarmee kunnen boeren steun krijgen bij verduurzaming, omschakeling of bedrijfsbeëindiging. Toch zullen ondernemers volgens de onderzoekers ook zelf een aanzienlijk deel van de kosten moeten betalen.

De gevolgen blijven niet beperkt tot boerenbedrijven. Ook leveranciers en voedselverwerkers kunnen de gevolgen van een kleinere veestapel merken. De onderzoekers verwachten echter geen gevaar voor de Nederlandse voedselvoorziening. Nederland produceert momenteel van vrijwel alle dierlijke producten meer dan het zelf verbruikt. Een lagere productie zal daarom vooral gevolgen hebben voor de export. De ramingen zijn echter nog onzeker, omdat veel maatregelen niet volledig zijn uitgewerkt.