Kabinet wil box 3-hervorming doordrukken: 'Het levert 9 miljard euro op'
Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) houdt vast aan één hard uitgangspunt bij de hervorming van box 3: de vermogensbelasting moet ongeveer 9 miljard euro blijven opleveren. Hoe de tarieven of regels ook worden aangepast, de opbrengst mag volgens hem niet dalen. Daarmee dreigt de discussie over een eerlijker stelsel opnieuw te beginnen bij de schatkist, en niet bij de belastingbetaler.
Dat bleek tijdens een commissiedebat over de omstreden box 3-plannen. Eerenberg zei dat Kamerleden Stultiens en Stoffer hem vroegen te bevestigen dat hij dekking zoekt “in het vermogensdomein”. Volgens de staatssecretaris ligt dat in lijn met hun eigen motie.
Daarna maakte hij duidelijk waar zijn uitgangspunt ligt. “Box 3 levert grosso modo 9 miljard euro belastinginkomsten op. En mijn inzet zou eerlijk gezegd zijn dat wat je ook doet, dat je dat niet verbetert of verslechtert”, zei Eerenberg.
De staatssecretaris heeft als uitgangspunt dat Box3 9 miljard oplevert. Niet meer en niet minder. https://t.co/jIlE0VC4zs pic.twitter.com/2r6LrbR3GX
— Scienceseur (@Scienceseur) June 24, 2026
Daarmee zegt de D66-bewindsman feitelijk dat de opbrengst overeind moet blijven, ongeacht hoe het nieuwe stelsel eruit gaat zien. Kritische Kamerleden zien precies daarin het probleem. Niet de vraag wat rechtvaardig is, staat centraal. Maar de vraag hoe de overheid haar miljarden binnenhaalt.
Rekening blijft bij vermogen
Eerenberg wees erop dat aanpassingen geld kunnen kosten. Bijvoorbeeld de tegenbewijsregeling, waarmee belastingplichtigen kunnen aantonen dat hun werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement waar de fiscus mee rekent.
Volgens de staatssecretaris moet die rekening niet doorschuiven naar andere belastingbetalers. Hij verwees naar de opmerking dat de kosten niet bij arbeid zouden moeten landen. “Dat omarm ik hier dan maar even”, zei hij.
Daarna volgde de kern van zijn redenering. “We zullen toch gewoon in het stelsel de rekening daar moeten laten landen, waar die ook vandaan komt.”
Met andere woorden: als box 3 minder oplevert door aanpassingen, moet dat binnen box 3 worden gerepareerd. De vermogensbelasting moet dus budgetneutraal blijven. Voor critici klinkt dat als een belastingfuik. Wie in box 3 zit, blijft betalen tot de beoogde 9 miljard binnen is.
JA21: verkeerde volgorde
JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen legde de vinger op de zere plek. Volgens hem is box 3 al te lang ontworpen vanuit de vraag wat het moet opbrengen. Juist daar ging het volgens hem mis. “Te lang is box 3 ontworpen vanuit één vraag. Wat moet het opbrengen? Budgetneutraliteit als vertrekpunt. En daar ging het precies mis”, zei Hoogeveen.
JA21 maakt het punt dat wij al zo vaak gemaakt hebben:
— Scienceseur (@Scienceseur) June 24, 2026
Budgetneutraliteit zou geen doel op zich moeten zijn, maar een rechtvaardige belasting zou het doel moeten zijn. pic.twitter.com/NjSYOlKgqA
Volgens JA21 moet de volgorde worden omgedraaid. Eerst moet worden bepaald wat een juridisch houdbaar, begrijpelijk en eerlijk belastingstelsel is. Pas daarna moet worden gekeken wat dat betekent voor de begroting.
“Als de novelle straks naar de Kamer komt, dan is het aan ons om een kader te stellen waaraan box 3 moet voldoen. En wat ons betreft vanuit de wetsystematiek en draagvlak, niet vanuit begroting”, aldus Hoogeveen.
Papieren winsten onder vuur
De kritiek op de box 3-hervorming is breder. Het kabinet wil het huidige stelsel voor spaargeld, beleggingen en ander vermogen vervangen. Maar het voorstel ligt zwaar onder vuur, vooral door het plan om ook papieren winsten op aandelen te belasten.
Dat betekent dat beleggers belasting kunnen betalen over waardestijgingen die zij nog niet hebben verzilverd. Wie aandelen niet verkoopt, heeft het geld dus nog niet op de rekening staan. Toch kan de fiscus dan al aankloppen.
Vooral in de Eerste Kamer is daar veel weerstand tegen. 50PLUS-senator Martin van Rooijen vindt dat het begrip werkelijk rendement verkeerd wordt gebruikt. “Eerlijk is om vermogen te belasten op het moment dat je de vermogensgroei ook werkelijk realiseert, door bij verkoop te incasseren”, zei hij eerder bij BNR.
Volgens Van Rooijen wordt bij aandelen geen werkelijk rendement belast, maar een niet-geïncasseerde stijging. “Voor aandelen wordt dus niet het werkelijke rendement belast, terwijl dat wel de bedoeling van de wet is. Alleen de papieren waardestijging die je niet hebt geïncasseerd.”
Hij noemde dat “de wereld op zijn kop”. “Werkelijk rendement is niet het belasten van papieren winst. Dat bestaat overigens in de hele wereld niet.”
Kabinet wil doorzetten
Toch probeert Eerenberg de nieuwe wet overeind te houden. De Eerste Kamer behandelt het voorstel eind deze maand. Een meerderheid is nog onzeker. Vooral de houding van het CDA is belangrijk. Ook BBB, JA21 en 50PLUS zijn kritisch.
De staatssecretaris noemt het “onverstandig” als de senaat het voorstel nu al afschiet. Volgens hem moet de wet eerst worden ingevoerd en daarna stap voor stap worden verbeterd.
Daarvoor komt hij met een pakket mogelijke aanpassingen. Hij noemt dat een “menukaart”. Daarin staan opties om de kritiek te verzachten, onder meer rond slechte beursjaren en verliesverrekening. Op Prinsjesdag moet er een definitief plan liggen.
Feitelijk vraagt het kabinet de senaat daarmee om nu akkoord te gaan met een betwiste wet, in ruil voor latere reparaties.
