Daarmee krijgt de zaak een politieke lading. Het doelwit van de aanslag, de steenrijke zakenman Vadym Jermolajev, stond op de sanctielijst van president Volodymyr Zelensky. Franse en Oekraïense media speculeren daarom over een mogelijk spoor richting Oekraïense veiligheidskringen. De Oekraïense autoriteiten stellen dat de verdachten op persoonlijke titel handelden.

Pakketbom bij luxe appartementencomplex
De zaak begon op 29 juni in Monaco. Bij de ingang van een appartementencomplex waar Jermolajev woont, werd een rugzak met een pakketbom achtergelaten. Toen de oligarch arriveerde met zijn vrouw en 13-jarige zoon, werd de bom op afstand tot ontploffing gebracht.

Alle drie raakten gewond. Jermolajev en zijn zoon zijn inmiddels stabiel. Zijn vrouw raakte zeer zwaar gewond en verloor onder meer haar benen.

Jermolajev is een omstreden Oekraïense oligarch. Hij werd rijk in de jaren 90, onder meer met wijnhandel en vastgoed. Na de annexatie van de Krim bleef hij zaken doen in Rusland. Dat kwam hem in Oekraïne duur te staan. In 2023 plaatste Zelensky hem op de sanctielijst.

Officieel is Jermolajev inmiddels geen Oekraïner meer. Hij kreeg in 2019 de Cypriotische nationaliteit en woont sinds 2021 in Monaco.

Vermomd als man
De politie in Monaco kwam via camerabeelden uit bij Anastasiia Berezovska, een 39-jarige Oekraïense vrouw. Zij zou zich bij de aanslag hebben vermomd als man. Ze droeg onder meer een donkere vissershoed. Op eerdere beelden was echter lang donker haar te zien.

Na de explosie vluchtte zij te voet naar Frankrijk. Daar pikte zij een auto op die in Duitsland was gehuurd. Vervolgens reisde ze via Italië en andere Europese landen terug naar Oekraïne. Interpol vaardigde een Red Notice tegen haar uit. Maar tot een arrestatie kwam het niet.

Dood in bos bij Kyiv
Op maandagavond 6 juli werd Berezovska dood gevonden in de bossen rond Kyiv. Ze had meerdere schotwonden in haar hoofd. Kort daarna hielden de Oekraïense veiligheidsdienst SBU en de politie twee verdachten aan.

Een van hen is volgens de autoriteiten een actieve officier van de militaire inlichtingendienst HUR. De andere verdachte is een voormalige politieagent.

Onderzoekers kwamen de twee op het spoor via het betalingsverkeer van Berezovska. Daaruit bleek dat zij geld en cryptovaluta van de mannen had ontvangen. Ook zou zij na haar terugkeer in Oekraïne contact met hen hebben gehad.

De HUR-officier zou inmiddels hebben bekend dat hij Berezovska samen met de ex-agent heeft gedood. Volgens zijn verklaring handelde hij op eigen initiatief en waren zijn meerderen niet op de hoogte.

Martelkamer gevonden
Bij een inval in de woning van de voormalige politieagent deden onderzoekers nog een grimmige vondst. In het huis werd een kelderruimte ontdekt die vermoedelijk als martelkamer werd gebruikt.

Volgens het Openbaar Ministerie werden daar onder meer een met bloed besmeurde hamer en bijl aangetroffen. Justitie gaf een wazige foto van de ruimte vrij.

Wat het precieze motief voor de moord op Berezovska was, is nog niet duidelijk. Onderzoekers kijken naar betalingen die zij ontving vóór haar dood. Mogelijk ging het om de beloning voor de aanslag in Monaco. Ook wordt onderzocht of er ruzie ontstond over geld.

Spoor naar veiligheidskringen
De zaak is extra gevoelig omdat meerdere lijnen samenkomen. Jermolajev stond op de sanctielijst van Zelensky. De vermoedelijke uitvoerster van de aanslag werd kort na haar terugkeer in Oekraïne geliquideerd. En een actieve officier van de Oekraïense militaire inlichtingendienst wordt verdacht van haar moord.

Dat voedt speculaties over een mogelijke waarschuwingsactie uit Oekraïense veiligheidskringen, gevolgd door het opruimen van de uitvoerster. Officieel is daarvan geen bewijs geleverd. Kyiv houdt vol dat de verdachten buiten opdracht van hun leiding handelden.

Er is ook een crimineel scenario. Oekraïense media wijzen op Arthur Jermolajev, de oudste zoon van de oligarch. Hij werd vorig jaar veroordeeld in een groot callcenterschandaal. Daarbij zouden duizenden Europese spaarders voor meer dan 100 miljoen euro zijn afgeperst via nepinvesteringen in cryptovaluta. Onderzoekers bekijken daarom of de aanslag verband houdt met geld, wraak, sancties of een combinatie daarvan.