De Verenigde Staten hebben het ontwerp inmiddels onder verschillende landen verspreid. Daarin worden ‘nieuwe wetten’ en ‘regelgevende kaders’ veroordeeld die de vrije meningsuiting in ‘historisch democratische landen’ zouden bedreigen. Het Witte Huis en Republikeinse bondgenoten beschuldigen de Europese Unie al langer van censuur. Zij vinden dat regels voor sociale media en andere online platforms te ver gaan.

Met name de Digital Services Act (DSA), de wet die grote platforms verplicht om risico’s rond onder meer verkiezingen en desinformatie aan te pakken. Critici stellen al langer dat dit echter censuur in de hand kan werken, meldt Politico.

Bescherming van omstreden uitspraken
Landen die de verklaring ondertekenen, moeten erkennen dat het bestraffen van vermeend onjuiste uitspraken gevaarlijk kan zijn. Daarbij worden termen als ‘desinformatie’, ‘misinformatie’ en ‘haatzaaien’ genoemd. Beperkingen zouden volgens het ontwerp alleen gerechtvaardigd zijn wanneer een uiting direct oproept tot geweld.

De Amerikaanse onderminister Sarah Rogers bevestigde dat er een ontwerp bestaat. ‘We hebben een gezamenlijke verklaring opgesteld met als doel transparantie te bevorderen en overeenstemming te bereiken.’ Ook noemde zij de tekst een mogelijke richtlijn voor Amerikaanse technologiebedrijven die zich aan buitenlandse wetten moeten houden.

Rogers benadrukte dat de verklaring de Europese DSA niet buiten werking moet stellen. Twee Europese functionarissen bevestigden dat de tekst in Brussel wordt besproken.

Geen verplichte actieve controle
Het ontwerp wil voorkomen dat platforms door wettelijke druk te veel toegestane berichten verwijderen. Overheden zouden bedrijven ook niet mogen verplichten bepaalde uitspraken vooraf actief te controleren. De beschermde categorieën omvatten politieke en religieuze uitingen, discussies over verkiezingen en afwijkende wetenschappelijke opvattingen.

EU-landen kunnen proberen de tekst aan te passen. Zij willen voorkomen dat de verklaring later tegen Europese wetten wordt gebruikt. Tegelijk kan weigering kritiek opleveren, omdat het document officieel bedoeld is om de vrijheid van meningsuiting te beschermen.