Duitse bondskanselier wil einde anonimiteit online: ‘Kom niet aan met vrijheid van meningsuiting’
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz wil anonimiteit op internet verder terugdringen en pleit opnieuw voor het gebruik van echte namen online. De CDU-leider vindt dat burgers beter beschermd moeten worden tegen 'verkeerde informatie', persoonlijke aanvallen en discriminatie. Daarbij wees hij een beroep op de Amerikaanse opvatting van vrijheid van meningsuiting scherp van de hand. ‘Kom bij mij alsjeblieft niet aan met vrijheid van meningsuiting. Dit heeft niets meer met vrije meningsuiting te maken’, zei Merz dinsdag in Berlijn.
De uitspraken vielen tijdens een bijeenkomst met prijswinnaars van de Duitse wetenschapswedstrijd Jugend forscht. Een jonge deelnemer stelde Merz juist een kritische vraag over de gevolgen van een echte-namenplicht. Hij wilde weten hoe zo’n systeem te combineren valt met de bescherming van informanten en onderzoeksjournalisten. Merz gaf volgens de berichtgeving geen rechtstreeks antwoord op die vraag.
De bijeenkomst vond op 15 september plaats in het Duitse bondskanselarij. Merz ontving daar de winnaars van de 61e editie van Jugend forscht, een landelijke wedstrijd voor jonge onderzoekers. Meer dan 11.000 jongeren namen dit jaar aan de competitie deel.
Afstand van Amerikaanse ‘vrije meningsuiting’
In plaats daarvan waarschuwde Merz voor de verharding van het debat op internet, anonieme haatcampagnes en berichten die door bots worden gemaakt. Hij omschreef de ruimere Amerikaanse benadering van vrije meningsuiting als een ‘libertaire politieke opvatting’ die hij niet deelt. Volgens hem moet een liberale samenleving mensen ook beschermen ‘tegen verkeerde informatie, tegen persoonlijke vernederingen, tegen discriminatie’.
Merz zei zelf dat hij nog in de ‘analoge wereld’ is opgegroeid. Hij vergeleek sociale media met traditionele kranten, waar mensen juridische stappen kunnen nemen wanneer onjuiste beweringen worden gepubliceerd. Dat zorgde volgens hem voor een zekere ‘hygiëne’. Op internet is het volgens de bondskanselier moeilijker om iemand verantwoordelijk te houden als gebruikers onder pseudoniemen of verzonnen namen opereren.
Vraag over journalisten blijft liggen
De oorspronkelijke vraag over journalistieke bronnen bleef daarmee onbeantwoord. Merz legde niet uit hoe klokkenluiders en informanten onder een echte-namenplicht anoniem zouden kunnen blijven. Hij werkte tijdens het gesprek evenmin uit welke uitzonderingen eventueel voor journalisten zouden gelden.
Als ander argument wees Merz op onderzoekers en wetenschappers die online worden geïntimideerd of bedreigd. Ook sprak hij over automatisch gegenereerde berichten. Volgens Merz had met name de AfD in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt recent voordeel gehad van dergelijke botberichten.
