Rabobank haalt streep door koopkrachtplaatjes kabinet
De koopkrachtberekeningen van het kabinet voor volgend jaar dreigen kort na Prinsjesdag alweer achterhaald te zijn. Rabobank verwacht door de sterk gestegen olie- en energieprijzen een aanzienlijk hogere inflatie. Daardoor zouden huishoudens gemiddeld meer koopkracht verliezen dan waar het kabinet nu vanuit gaat.
Het kabinet rekent op een gemiddelde koopkrachtdaling van 0,1 procent. Volgens de nieuwe inschatting van Rabobank komt die daling echter uit op 0,8 procent. De bank verwacht voor volgend jaar een inflatie van 3,8 procent. Daarmee ontstaat kort na de presentatie van de Miljoenennota onzekerheid over een belangrijk deel van de financiële vooruitzichten van het kabinet. Koopkrachtberekeningen zijn sterk afhankelijk van verwachtingen over onder meer prijzen, lonen en belastingen. Vooral de ontwikkeling van energieprijzen zorgt nu voor een groot verschil.
De belangrijkste oorzaak is volgens Rabobank de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. De energieprijzen zijn daardoor sterk gestegen. Een vat Brent-olie kost inmiddels weer meer dan 100 dollar. Rabobank-econoom Hugo Erken verwacht niet dat daar snel verandering in komt. Er is volgens hem weinig uitzicht op een snelle oplossing van het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran.
Het probleem blijft bovendien niet beperkt tot de energierekening en de benzinepomp. Hogere energieprijzen werken uiteindelijk door in vrijwel de gehele economie. Bedrijven krijgen hogere kosten en kunnen die vervolgens verwerken in hun prijzen. "De energieprijzen zullen volgend jaar doorwerken in de prijzen van voedsel, industriële producten, de lonen en daarmee ook diensten”, zegt Erken tegen de NOS. Rabobank komt daarom uit op een inflatieverwachting van 3,8 procent. Dat heeft rechtstreeks gevolgen voor wat huishoudens met hun inkomen kunnen kopen.
Het verschil met de raming waarop het kabinet zijn beleid heeft gebaseerd is aanzienlijk. Waar Den Haag voor volgend jaar rekent op gemiddeld 0,1 procent koopkrachtverlies, verwacht Rabobank een daling van gemiddeld 0,8 procent. Dat verschil laat volgens de bank zien hoe snel koopkrachtplaatjes kunnen verouderen. Het kabinet heeft verschillende maatregelen aangekondigd om huishoudens tegemoet te komen. Zo blijft de korting op de brandstofaccijnzen een jaar langer bestaan.
Daarmee probeert het kabinet een verdere stijging van de kosten voor automobilisten te beperken. Erken plaatst echter vraagtekens bij pogingen om via dergelijke ingrepen de koopkracht nauwkeurig te sturen. "Je hebt toch geen grip op de energieprijzen.” Wanneer olie en andere energiebronnen onverwacht veel duurder worden, kunnen eerder berekende koopkrachteffecten daardoor snel veranderen.
