Kabinet weigert FVD-Kamervragen over Oekraïne inhoudelijk te beantwoorden: 'Desinformatie uit het Kremlin'

Nieuws 26 september 2026 4 minuten Marit Nubé
Berendsen Van Houwelingen
ANP / Peter Hilz, DeFodi

Het kabinet heeft bewust besloten niet inhoudelijk in te gaan op kritische Kamervragen over de oorlog in Oekraïne. In de achterliggende beslisnota schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken dat publicaties waarop FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen zich beroept zijn „gestoeld op desinformatie afkomstig uit het Kremlin”. Daarom is volgens de nota „bewust vermeden om in dergelijke frames mee te gaan”.

Van Houwelingen vroeg minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) inhoudelijk te reageren op analyses van vier bekende critici van het westerse Oekraïnebeleid. Het gaat onder anderen om John Mearsheimer, hoogleraar internationale betrekkingen aan de University of Chicago, en Jeffrey Sachs, hoogleraar aan Columbia University en voormalig adviseur van drie VN-secretarissen-generaal. Ook noemde hij Glenn Diesen, hoogleraar politieke wetenschappen aan de University of South-Eastern Norway, en Douglas Macgregor, voormalig kolonel van het Amerikaanse leger en oud-adviseur van de Amerikaanse minister van Defensie. 

De vier leggen in hun analyses veel meer verantwoordelijkheid bij het Westen dan het Nederlandse kabinet doet. Mearsheimer betoogt al sinds 2014 dat vooral de uitbreiding van de NAVO en het streven om Oekraïne bij het Westen te betrekken de crisis hebben aangewakkerd. Sachs noemt de oorlog een Amerikaans-Russische proxyoorlog over onder meer NAVO-uitbreiding. Ook Diesen en Macgregor beschouwen het conflict in belangrijke mate als een confrontatie tussen Rusland en het Westen die op Oekraïens grondgebied wordt uitgevochten. 

Geen inhoudelijke beantwoording
Van Houwelingen vroeg het kabinet juist om die argumenten inhoudelijk te beoordelen. Maar de beantwoording van minister Berendsen is opvallend kort. Op de vraag of het kabinet bekend is met de kritiek van de genoemde deskundigen antwoordt Berendsen alleen: „Ja.”

Vervolgens vraagt Van Houwelingen wat het kabinet inhoudelijk van die kritiek vindt. De minister gaat niet afzonderlijk in op de argumenten van Mearsheimer, Sachs en de andere genoemde auteurs. Hij herhaalt de Nederlandse regeringslijn: Rusland voert een illegale agressieoorlog, Oekraïne heeft het recht zich te verdedigen en andere landen mogen Kyiv daarbij ondersteunen. Nederland blijft daarom inzetten op steun aan Oekraïne, druk op Rusland en diplomatieke inspanningen voor een duurzame vrede.

In zijn derde vraag vraagt Van Houwelingen vervolgens expliciet om zijn eerdere vraag alsnog inhoudelijk te beantwoorden, zonder de kritiek af te doen als „complotdenken”, „Kremlinpropaganda” of „desinformatie”. Het antwoord van de minister bestaat uit één zin: „Zie antwoord op vraag 2.”

Beslisnota legt afweging bloot
Waarom het ministerie die aanpak koos, wordt duidelijker in de beslisnota die samen met de antwoorden openbaar is gemaakt. Zulke nota's worden sinds juli 2021 bij veel Kamerstukken gepubliceerd, zodat zichtbaar wordt welke informatie en adviezen achter een besluit van een bewindspersoon liggen.

Ambtenaren schrijven daarin dat de Kamervragen en de aangehaalde publicaties volgens hen aansluiten bij bekende pro-Russische narratieven die op desinformatie zijn gebaseerd. Daarom werd gekozen voor een korte beantwoording waarin vooral het bestaande regeringsbeleid opnieuw wordt uitgelegd. De nota vermeldt bovendien dat er op dat moment geen aanleiding werd gezien om de kwalificatie van de claims als desinformatie te veranderen.

Van Houwelingen reageerde vrijdag fel. 'Deze regering kwalificeert elke vorm van kritiek - ook zeer goed onderbouwde kritiek van onafhankelijke vooraanstaande experts - bij voorbaat (bij voorbaat!) als “desinformatie afkomstig uit het Kremlin” (het staat letterlijk zo in de beslisnota hieronder, lees het zelf!) en weigert (weigert!) vervolgens om deze kritiek inhoudelijk te weerleggen en Kamervragen hierover te beantwoorden want zo wordt, aldus de regering “bewust vermeden om in dergelijke frames mee te gaan”. Werkelijk niet te bevatten, wat een krankzinnige stupiditeit. Zo rommel je je bevolking dus een oorlog met Rusland in.'

Ook journalist Wierd Duk reageert verbaasd. 'Deze aperte weigering van het kabinet om in te gaan op legitieme analyses uit de realistische school binnen de leer van de internationale betrekkingen getuigt van grote intellectuele armoede.'

Amerikaanse minister en academici
Opvallend is dat Buitenlandse Zaken in de beslisnota ook de typering ‘proxyoorlog van het Westen tegen Rusland’ onder Kremlin-desinformatie schaart. Dat is opvallend, omdat ook Amerikaanse functionarissen die Rusland verantwoordelijk houden voor de invasie die term hebben gebruikt. Zo omschreef de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio de oorlog in maart 2025 tegenover Fox News als een proxyoorlog tussen nucleaire grootmachten: de Verenigde Staten, die Oekraïne helpen, en Rusland.

Twee van de door Van Houwelingen aangehaalde personen zijn prominente Amerikaanse wetenschappers. John Mearsheimer is hoogleraar politieke wetenschappen aan de University of Chicago en gespecialiseerd in internationale betrekkingen en veiligheid. Hij betoogt al sinds vóór de Russische invasie van 2022 dat NAVO-uitbreiding een belangrijke rol speelt in het conflict tussen Rusland en Oekraïne. 

Jeffrey Sachs heeft aan Columbia University de hoogste academische rang van University Professor. Hij was daarnaast jarenlang adviseur van secretarissen-generaal van de Verenigde Naties. Ook Sachs legt bij de oorlog veel nadruk op NAVO-uitbreiding en diplomatie tussen Rusland en het Westen. 

Discussie over desinformatie 
Ook het eigen Nederlandse beleid rond desinformatie geeft de kwestie een extra laag. In de rijksbrede strategie uit 2022 staat als uitgangspunt dat het vaststellen en factchecken van desinformatie „in eerste instantie geen overheidstaken” zijn. De overheid kan volgens diezelfde strategie wél ingrijpen en onjuiste informatie weerspreken wanneer bijvoorbeeld de nationale veiligheid, volksgezondheid of maatschappelijke stabiliteit in gevaar is. 

De beslisnota laat zien dat Buitenlandse Zaken in dit geval zelf wel een kwalificatie gebruikt. De publicaties en vragen worden gekoppeld aan desinformatie uit het Kremlin. Uit de één pagina tellende nota blijkt niet op welk afzonderlijk onderzoek, welke factcheck of welke specifieke bron die kwalificatie is gebaseerd. 

De discussie over welke stemmen in Nederland aan bod komen, speelt al langer. Van Houwelingen diende in juli 2024 een officieel verzoek in voor een rondetafelgesprek over Oekraïne. Hij wilde daarbij naast experts van Clingendael ook mensen uitnodigen die kritisch zijn op de NAVO, waarbij hij Sachs en Macgregor expliciet als voorbeelden noemde. Zij haalden uiteindelijk de deelnemerslijsten niet.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/eu
Vandaag stemt de Tweede Kamer over een PVV-motie die oproept tot het ontslag van Femke Halsema. FVD gaat voor de motie stemmen en diende een stemverklaring in, echter is Pro-leider Jesse Klaver hier niet van gediend. Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Jesse Klaver woest om stemverklaring FVD over motie om Femke Halsema te ontslaan

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

VVD
Nieuws

VVD stemt in Eerste Kamer wél voor Belastingplan waar ze in de Tweede Kamer tegen stemde

Het Belastingplan dat een kabinetscrisis veroorzaakte, lijkt er toch te komen, en met steun van de VVD. VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tanja Klip-Martin zegt tegen RTL Nieuws dat haar partij voor stemt. Daarmee is een meerderheid in de...

van den Brink
Nieuws

Ruim 1800 criminele vreemdelingen eerder uit cel vertrokken: kabinet wil regeling uitbreiden

Sinds 2021 hebben 1.860 veroordeelde vreemdelingen Nederland verlaten via een regeling waarbij hun gevangenisstraf voortijdig wordt onderbroken. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV). Onder hen bevinden zich...

XR-blokkade snelweg
Nieuws

XR-woordvoerder verdacht van opruiing na oproep tot snelwegprotest

Een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion (XR) moet zich voor de rechter verantwoorden na een oproep om te demonstreren op de A12. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt Puk uit Amerongen van opruiing, omdat haar uitspraken volgens...

Ijs en ijsbeer
Nieuws

Gevreesde 'klimaatbom' blijkt loos alarm: wetenschappers rekenen af met rampscenario

Een van de meest angstaanjagende voorspellingen over klimaatverandering blijkt volgens wetenschappers niet te kloppen. Jarenlang werd gewaarschuwd voor een enorme hoeveelheid methaan die plotseling uit de bodem van de Noordelijke IJszee zou kunnen...

VVD
Achtergronden

‘VVD bang voor eigen vertrek’: waarom de VVD niet durft te breken met het kabinet

Waarom bleef de VVD toch in het kabinet-Jetten, ondanks alle harde woorden? Volgens politiek journalist Thomas van Groningen gaat het niet alleen om de inhoud, maar ook om lijfsbehoud. Als de VVD vertrekt en D66 en CDA met zijn tweeën doorregeren,...

Voormalig HagaZiekenhuis
Nieuws

Den Haag schrapt omstreden asielopvang: honderden woningen komen ervoor terug

De gemeente Den Haag wil definitief afzien van de omstreden asielopvang aan de Sportlaan. Het stadsbestuur heeft maandag een voorstel naar de gemeenteraad gestuurd om de plannen voor tijdelijke huisvesting van asielzoekers en andere groepen in het...

Van den Brink
Nieuws

Geen extra asielmaatregelen ondanks JA21-motie: ‘Niet opportuun’

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt voorlopig niet met de extra asielmaatregelen waar een meerderheid van de Tweede Kamer in mei om vroeg. In de ambtelijke beslisnota bij zijn nieuwe Kamerbrief staat over de aangenomen JA21-motie...

Berendsen
Nieuws

Kabinet hield klimaatbrief tien maanden achter wegens Greenpeace-zaak

Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) heeft de Tweede Kamer op 16 november een klimaatbrief gestuurd die al sinds 9 januari klaar was. Uit de ambtelijke beslisnota blijkt dat de klimaatbrief werd vastgehouden tot het kabinet had besloten over...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Boekholt
Nieuws

D66-minister laat boeren opdraaien voor schade door hoger waterpeil: 'Geen recht op compensatie'

D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Ruimtelijke Ordening) vindt dat boeren die nu nog grond in de veenweide kopen of daar investeren, geen recht hebben op compensatie als het waterpeil omhooggaat. Dat schrijft ze in een Kamerbrief bij de...

Van den Brink
Nieuws

Oekraïense asielaanvragen krijgen toch voorrang, andere asielzoekers wachten nóg langer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) voert de aangenomen motie-Ellian niet uit. Die vroeg om de asielaanvragen van Oekraïners pas te behandelen als de achterstanden bij de IND zijn weggewerkt. Uit een ambtelijke beslisnota blijkt wat...

Tom Berendsen
Nieuws

Nederland sluit Rwanda-deal, maar kan amper asielzoekers uitzetten: dit is waarom

Nederland heeft samen met vier andere Europese landen een akkoord gesloten met Rwanda om afgewezen asielzoekers naar Afrika te sturen. Het plan moet zorgen voor meer uitzettingen en minder illegale migratie. Toch lijkt de invloed op het Nederlandse...

Jetten
Nieuws

Na vier dagen ruzie gaat kabinet-Jetten toch door: Raad van State-topman Buma moet lijmen

Het kabinet-Jetten valt niet. Na vier dagen crisisoverleg lieten D66, VVD en CDA maandagavond via de Rijksvoorlichtingsdienst weten dat de “intensieve gesprekken” hebben geleid tot “herstel van vertrouwen”. De drie partijen gaan door als...

PRO
Achtergronden

PRO presenteert Eerste Kamerlijst: opvallende affaires rond kandidaten

De nieuwe concept-kandidatenlijst van Progressief Nederland (PRO) voor de Eerste Kamer bevat verschillende opvallende namen. Onder de kandidaten bevinden zich een bestuurder die Brabant op stikstofslot zette, een voormalig Kamerlid dat opstapte na...

Wilders
Nieuws

Turkse mega-moskee verrijst in Enschede: Wilders wil bouw op laatste moment tegenhouden

Na zeventien jaar discussie begint in Enschede op 18 december de bouw van een grote Turkse moskee. Het complex krijgt ruimte voor 625 gelovigen en kan tijdens islamitische feestdagen ongeveer 1.500 bezoekers ontvangen. De moskee is aangesloten bij...

Waardetransport
Nieuws

Geldloper beroofd van 46.000 euro, verdachte herkend en toch vrijgesproken

Een 23-jarige man uit Rotterdam is vrijgesproken van een overval op een geldloper waarbij 46.000 euro werd gestolen. De rechtbank vindt dat er onvoldoende bewijs is om A. El G. als overvaller aan te wijzen. Dat is opvallend, omdat zijn...

Politie
Nieuws

Syriër verkracht verpleegkundige in ggz-kliniek, maar hoeft niet de cel in

Een 21-jarige man die vanuit Syrië naar Nederland kwam, heeft een verpleegkundige verkracht tijdens zijn opname in een psychiatrische instelling in Arnhem. Ondanks de ernst van het misdrijf hoeft hij niet naar de gevangenis. De rechtbank Gelderland...

Krampus
Nieuws

Migranten bekogelen traditionele optocht in Oostenrijk met stenen: drie gewonden

Een traditionele Oostenrijkse optocht is zaterdagavond voortijdig beëindigd nadat een groep van ongeveer vijftig jongeren deelnemers met stenen zou hebben bekogeld. Volgens de organisator ging het om jongeren met een migratieachtergrond. Bij de...

Klimaattop Antalya
Nieuws

Kabinet-Jetten zet vaart achter klimaatplannen: rekening van 16 miljard euro dreigt

Nederland wil de komende jaren sneller stoppen met olie, gas en kolen. Tijdens de klimaattop in het Turkse Antalya presenteert klimaatgezant Jan Versteeg een plan voor de afbouw van fossiele energie. Die koers raakt industrie en huishoudens. Alleen...

Verdachte
Nieuws

Fatbike-jongen mishandelt dragqueen in Amsterdam: politie deelt beelden van verdachte

Een dragqueen is in Amsterdam-West hard in het gezicht geslagen door een man die haar samen met een ander op een fatbike achtervolgde. Het slachtoffer was onderweg naar een optreden toen de verdachte plotseling uithaalde. De politie heeft nu...

VVD
Nieuws

Verwijderde appjes onthuld: VVD-minister vroeg DENK ‘Kan ik nog iets doen om jullie te overtuigen?’

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) appte op de avond van de stemming over het Belastingplan met DENK om de partij over te halen. Later verwijderde hij die berichten. RTL Nieuws heeft ze ingezien. “Kan ik nog iets doen om jullie te...