Linske partij wil na verkiezingswinst 240.000 woningen onteigenen in Berlijn

Nieuws 26 september 2026 4 minuten Marit Nubé
Eralp
ANP / Volodymyr Sindieiev

Die Linke wil na haar verkiezingsoverwinning in Berlijn werk maken van een van haar meest ingrijpende verkiezingsbeloften: ongeveer 240.000 woningen van grote vastgoedbedrijven onteigenen. Bedrijven met meer dan 3.000 woningen in de Duitse hoofdstad zouden hun bezit verplicht moeten overdragen aan een publieke organisatie, meldt Tagesschau. Ze krijgen daarvoor een vergoeding, maar voorstanders willen die bewust onder de marktwaarde houden.

De partij heeft na de deelstaatverkiezingen een sterke uitgangspositie. Die Linke behaalde 25,7 procent van de stemmen, ruim twee keer zoveel als bij de vorige verkiezingen. Daarmee werd de partij voor het eerst de grootste van Berlijn. Lijsttrekker Elif Eralp wil nu een coalitie vormen met de Groenen en SPD. 

Vastgoedreuzen moeten bezit afstaan
Het woningplan was een belangrijk onderdeel van de campagne. Die Linke wil alle particuliere woningbedrijven met meer dan 3.000 woningen aanpakken. Vooral Vonovia en dochterbedrijf Deutsche Wohnen zouden worden geraakt. Samen bezitten zij ongeveer 130.000 woningen in Berlijn. 

„Voor mij is duidelijk dat er in een regering ook onteigend moet worden, omdat het een middel is om speculatie uit de huurmarkt te verdringen”, zei Eralp na haar overwinning. Juridisch gebruikt Duitsland hiervoor de term Vergesellschaftung, oftewel vermaatschappelijking. In de praktijk betekent het dat de bedrijven hun eigendom gedwongen moeten afstaan aan een publieke instelling, tegen een vergoeding. Ook voorstanders spreken zelf regelmatig over Enteignung, onteigening. 

Het plan steunt op artikel 15 van de Duitse grondwet. Dat artikel maakt het mogelijk om onder meer grond en productiemiddelen tegen compensatie in gemeenschappelijk bezit te brengen. De bepaling bestaat al sinds de oprichting van de Bondsrepubliek, maar is nog nooit daadwerkelijk gebruikt. Een onteigening op deze schaal zou daardoor juridisch grotendeels onontgonnen terrein zijn. 

Vergoeding lager dan marktwaarde
Een belangrijk twistpunt is hoeveel de vastgoedbedrijven moeten krijgen. Die Linke wil niet automatisch de volledige marktwaarde betalen. In de discussie worden vergoedingen van ongeveer 40 tot 60 procent van die waarde genoemd. Vastgoedbedrijven zouden daarmee aanzienlijk minder ontvangen dan wanneer zij de woningen op de markt verkochten. 

Ook over de totale rekening lopen de schattingen sterk uiteen. Deskundigen noemen bedragen van 8 tot 36 miljard euro, afhankelijk van de hoogte van de vergoeding. Bij het referendum van 2021 schatte de Berlijnse overheid de compensatie voor ongeveer 243.000 woningen op 28,8 tot 36 miljard euro, plus bijkomende kosten. De initiatiefnemers kwamen destijds zelf veel lager uit. 

Het idee is dat voor de aankoop leningen worden afgesloten. De huuropbrengsten moeten vervolgens worden gebruikt om die schulden over tientallen jaren af te lossen. Voorstanders verwachten dat dit mogelijk is omdat een publieke verhuurder geen dividend aan aandeelhouders hoeft uit te keren.

Daar zit tegelijk een financieel risico. Als de huren moeten dalen of langdurig worden bevroren, komen minder inkomsten binnen om de leningen af te betalen. Uiteindelijk staat de stad achter de constructie.

Geen enkele nieuwe woning
Tegenstanders wijzen daarnaast op een eenvoudiger probleem: de maatregel verandert wie de woningen bezit, maar bouwt er geen enkele woning bij. Berlijn kampt juist met een groot tekort aan betaalbare woonruimte.

„Door onteigening ontstaan geen nieuwe woningen”, waarschuwt vastgoeddeskundige Thomas Beyerle. Critici vrezen bovendien dat particuliere investeerders Berlijn zullen mijden wanneer de overheid op grote schaal bestaand woningbezit kan overnemen. Zij vinden dat miljarden beter aan nieuwbouw kunnen worden besteed.

Voorstanders redeneren andersom. Volgens hen draait het plan niet alleen om het aantal woningen, maar vooral om de huren in het bestaande aanbod. Econoom Tom Krebs van de Universiteit van Mannheim stelt bijvoorbeeld dat meer woningen met prijsbeperkingen kunnen helpen om huren te stabiliseren. Hij vindt wel dat daarnaast nieuwe woningen gebouwd moeten blijven worden. 

Berlijners stemden eerder vóór onteigening
Het plan heeft een lange voorgeschiedenis. Berlijn verkocht rond de eeuwwisseling grote aantallen gemeentelijke woningen. Een deel daarvan kwam uiteindelijk bij grote vastgoedbedrijven terecht. Toen de huren later sterk opliepen, ontstond de beweging Deutsche Wohnen & Co enteignen.

Die organisatie dwong in 2021 een referendum af. Daarin stemde 57,6 procent voor het in publieke handen brengen van de woningen van grote vastgoedbedrijven. De uitslag verplichtte de regering echter niet rechtstreeks om de onteigeningen uit te voeren. De toenmalige politieke leiding stelde eerst een commissie van deskundigen in. 

Die commissie concludeerde in meerderheid dat het plan juridisch mogelijk kan zijn. Een definitief rechterlijk oordeel bestaat echter niet. Als Berlijn daadwerkelijk een wet invoert, worden langdurige rechtszaken verwacht. 

De publieke steun lijkt inmiddels bovendien minder groot dan vijf jaar geleden. Een peiling rond de nieuwe verkiezingen liet zien dat 37 procent nog voor het plan was en 51 procent tegen. Onder kiezers van Die Linke bleef een ruime meerderheid voorstander. 

Breekpunt bij coalitievorming
Voor Die Linke blijft de maatregel desondanks een harde eis. „Ik heb altijd gezegd: als Die Linke gaat regeren, dan wordt er ook onteigend”, zei Eralp na de verkiezingen. Ze verwijst daarbij steeds naar het referendum uit 2021. 

Daarmee ontstaat direct een probleem bij de coalitievorming. Die Linke kan niet alleen regeren en kijkt naar de Groenen en SPD. Binnen de SPD bestaat echter stevige weerstand tegen het plan. Zonder de sociaaldemocraten is voor deze combinatie geen meerderheid beschikbaar. 

Ook de landelijke regering probeert de plannen te dwarsbomen. De coalitie van bondskanselier Friedrich Merz werkt aan wetgeving die het gebruik van artikel 15 voor dergelijke grootschalige onteigeningen moet beperken of blokkeren. Ook daarover bestaat juridisch en politiek verschil van mening. 

De verkiezingswinst betekent dus niet dat volgende week 240.000 woningen worden overgenomen. Eerst moet Die Linke een coalitie vormen. Vervolgens moet er wetgeving komen en zullen vrijwel zeker rechters zich over de maatregel buigen.

Maar het politieke verschil met de afgelopen jaren is groot. Een plan dat na het referendum van 2021 grotendeels bleef liggen, ligt nu op tafel bij de partij die de Berlijnse verkiezingen heeft gewonnen. Die Linke wil niet alleen de huren reguleren, maar het eigendom van een aanzienlijk deel van de Berlijnse woningmarkt daadwerkelijk van particuliere bedrijven naar de publieke sector verplaatsen.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economie
Nederland onderschat de groeiende drugscriminaliteit en een te tolerant drugsbeleid maakt de problemen volgens antropoloog en oorlogsjournalist Teun Voeten alleen maar erger. In zijn nieuwe boek Fentanyl: Hoe een zware pijnstiller in handen viel van nietsontziende drugskartels beschrijft hij hoe de Verenigde Staten in een verwoestende drugscrisis terechtkwamen. Tegenover NieuwRechts waarschuwt hij dat het ook in Nederland de verkeerde kant op gaat. Als voorbeelden noemt Voeten de toenemende crackproblematiek in Amsterdam, de macht van drugskartels en het beleid van progressieve partijen. Vooral D66 krijgt stevige kritiek. "Wij noemen D66 altijd Drugs 66." Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm

Beluister onze podcast

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm
Of beluister op:

Meerartikelen

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...

Avenhorn
Nieuws

Koggenland stemt ondanks petitie tegen azc in met 149 asielzoekers

De gemeenteraad van Koggenland heeft maandagavond 16 november ingestemd met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) voor 149 mensen in Avenhorn. Ondanks een petitie met 588 handtekeningen en zestien ingediende brieven kreeg het plan een ruime...

Van Baarle, Keijer
Nieuws

DENK-leider schreeuwt 'Wegwezen!' tegen Mona Keijzer en weigert antwoord

DENK-leider Stephan van Baarle heeft Mona Keijzer dinsdag in de Tweede Kamer afgesnauwd met "Wegwezen!", nadat zij vroeg wat zijn partij had gekregen voor de beslissende steun aan het Belastingplan. Een antwoord gaf hij niet. In plaats daarvan...

Gevangenis
Nieuws

Cellentekort loopt uit de hand: kabinet laat gevangenen tot 4 weken eerder vrij

Het kabinet gaat veroordeelden met een gevangenisstraf tot twee jaar maximaal vier weken eerder naar huis sturen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) verruimt daarmee opnieuw de regels voor vervroegd eindverlof vanwege het...

Halsema Wilders
Nieuws

Halsema voelde zich bedreigd door Wilders en vroeg Schoof om hulp

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft toenmalig premier Dick Schoof om hulp gevraagd nadat Geert Wilders zich kritisch over haar had uitgelaten. Ze voelde zich tijdens de Pride in Boedapest rechtstreeks bedreigd door de PVV-leider en wilde dat...

Paarden op Prinsjesdag
Nieuws

Den Haag weigert paarden uit koninklijke stoet te halen na kritiek PvdD

De Partij voor de Dieren is er niet in geslaagd om paarden uit de koninklijke stoet op Prinsjesdag te weren. Het Haagse college van burgemeester en wethouders houdt vast aan de traditie. Volgens het gemeentebestuur hebben paarden een belangrijke...

Thunberg
Nieuws

Greta Thunberg: 'Kapitalisme omverwerpen, dat wilden we vanaf dag één'

Greta Thunberg zegt in een nieuwe documentaire dat zij en haar medestanders “vanaf dag één” het kapitalisme omver wilden werpen. Het fragment gaat deze week rond op sociale media, kort na de ophef over haar lachbui om Duitse klimaatdemonstranten....

Yeşilgöz
Nieuws

Kabinet spreekt van Russische dreiging, maar weigert bewijs te delen

Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) geeft opnieuw geen openheid over bewijs voor een Russische droneaanval bij Leipzig. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen wilde weten of de geheime Kamercommissie dat bewijs heeft ontvangen. Een simpel 'ja' of...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

COA
Nieuws

Boa's krijgen geen extra bevoegdheden in azc's: kabinet legt BBB-motie naast zich neer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) geeft boa's en politie geen extra bevoegdheden op COA-terreinen, ondanks een aangenomen motie van BBB-leider Caroline van der Plas. Dat blijkt uit zijn Kamerbrief van 16 november over overlastgevende...

Van den Brink
Nieuws

Kabinet wil gemeenten dwingen tot asielopvang: 4.500 plekken te weinig

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt op 1 januari meer dan 4.500 opvangplekken voor asielzoekers tekort en is bereid gemeenten te dwingen. Dat schrijft hij in antwoorden op Kamervragen. Tegelijk staan ongeveer veertig opvanglocaties...

Letschert
Nieuws

D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van dinsdag. Ze kiest voor een...

cadeautjes
Nieuws

Geen geld voor cadeautjes met Sinterklaas: 'Misschien ga je wel aan diefstal denken'

Een moeder uit de Haagse wijk Moerwijk heeft overwogen hoe ver ze zou gaan om haar kinderen met Sinterklaas een cadeau te kunnen geven. Angelique leefde jarenlang met grote geldproblemen en kon nauwelijks iets extra's betalen. Zonder hulp van anderen...

Halsema
Nieuws

Halsema reist naar India: 'Wat schieten Amsterdammers daar nou mee op?'

Sinterklaas voer zondag Amsterdam binnen, maar burgemeester Femke Halsema stond niet op de kade. Ze verblijft sinds enkele dagen in India voor een economische missie. Die reis volgt amper twee maanden na haar bezoek aan New York, dat de gemeente ruim...

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...

Jetten
Nieuws

Rob Jetten betrapt op stikstofleugens: eigen minister spreekt hem tegen

Premier Rob Jetten (D66) heeft op zijn persconferentie van vrijdag twee onjuiste uitspraken over de stikstofaanpak gedaan. Dat blijkt uit antwoorden van zijn eigen partijgenoot, landbouwminister Jaimi van Essen. Jetten zei dat het kabinet...