NOS verspreidt misleidend ‘Groot-Israël’-verhaal met omstreden propagandakaart

Achtergronden 29 september 2026 4 minuten Marit Nubé
NOS
Shutterstock, NOS

Een video van NOS op 3 over de veranderende grenzen van Israël krijgt kritiek vanwege het slot over „Groot-Israël”. De NOS stelt daarin dat de grondlegger van het politieke zionisme, Theodor Herzl, al in de negentiende eeuw een gebied van de Nijl tot de Eufraat voor ogen had en verbindt dat idee vervolgens aan hedendaagse Israëlische hardliners. Bij dat verhaal verschijnt een kaart waarop Israël zich over grote delen van het Midden-Oosten uitstrekt.

Die voorstelling blijkt na vergelijking met historische bronnen veel ingewikkelder, schrijft Esther Ephraim in een uitgebreide analyse op X. Herzl schreef inderdaad over een gebied „van de Beek van Egypte tot de Eufraat”. Maar de NOS laat cruciale context weg: in zijn dagboek noteerde Herzl daar direct bij dat het ging om ideeën die hij met de zionistische politicus Max Bodenheimer had besproken. „Dit zijn Bodenheimers ideeën, deels uitstekend”, schreef hij. Dat is iets anders dan bewijs voor een vastomlijnd zionistisch masterplan om het Midden-Oosten van de Nijl tot de Eufraat te veroveren. 

Van dagboeknotitie naar ‘ideaal’
Juist daar zit een belangrijk verschil met de NOS-video. De omroep noemt Groot-Israël „een ideaal van de grondlegger van het zionisme, Theodor Herzl” en zegt dat hij het baseerde op een Bijbelpassage waarin God land belooft aan de nakomelingen van Abraham. Daarna volgt de mededeling dat Herzl „het over een gebied van de rivier de Eufraat tot de Nijl” had.

De historische bronnen geven geen zo eenduidig beeld. In Herzls bekendste politieke geschrift, Der Judenstaat uit 1896, worden Palestina én Argentinië genoemd als mogelijke locatie voor een Joodse staat. „We nemen wat ons wordt gegeven”, schreef hij. Een jaar later legde het eerste Zionistische Congres in Bazel als officieel doel vast: een publiekrechtelijk verzekerde „woonplaats in Palestina” voor het Joodse volk. Grenzen van Nijl tot Eufraat staan daar niet in. Herzl liet in 1903 bovendien zelfs een Brits voorstel voor een Joods gebied in Oost-Afrika onderzoeken. 

Ook „de Nijl” is minder vanzelfsprekend dan de NOS-visualisatie suggereert. Genesis spreekt over de „rivier van Egypte”, maar over de precieze geografische betekenis daarvan bestaat al lang discussie. Bij verwante Bijbelteksten wordt vaak de Wadi el-Arish in de Sinaï als zuidwestelijke grens genoemd. Andere onderzoekers lezen Genesis 15 juist als een verwijzing naar de Nijl of een oostelijke Nijlarm. Eén moderne kaart met een dikke lijn langs de Nijl is dus een interpretatie, geen onomstreden Bijbelse grens. 

Kaarten bestaan al decennia als propaganda
De kritiek werd extra scherp omdat kaarten van een Israël dat vrijwel het hele Midden-Oosten opslokt een lange propagandageschiedenis hebben.

De Cornell University Library bewaart bijvoorbeeld een kaart uit 1967, gemaakt door de Palestijnse jurist Issa Nakhleh voor het Arab Higher Committee for Palestine. Daarop worden Syrië, Libanon, Jordanië, Irak, de Sinaï en delen van Saudi-Arabië voorgesteld als gebied dat Joden zouden willen veroveren. Het pamflet beweerde zelfs dat de oorspronkelijke kaart tijdens de Tweede Wereldoorlog in een kluis van de familie Rothschild was gevonden. Voor die bewering bestaat volgens de catalogus geen bewijs. 

Cornell bezit ook een andere „Groot-Israël”-kaart die voor het eerst verscheen in een Iraanse uitgave uit 1985 van de vervalste Protocollen van de Wijzen van Sion. Daar wordt het vermeende Israëlische rijk als een slang over het Midden-Oosten getekend. De catalogus plaatst beide kaarten bij het idee van een geheim Joods plan voor territoriale overheersing. Cornell merkt daarbij wel expliciet op dat de toelichtingen afkomstig zijn van verzamelaar PJ Mode en niet noodzakelijk de visie van de universiteit zelf weergeven. 

Nakhleh zelf verscheen in 1981 als spreker op een congres van het Institute for Historical Review. Het United States Holocaust Memorial Museum beschrijft dat instituut als een organisatie die conferenties en publicaties gebruikte om Holocaustontkenning te verspreiden. 

Opvallende bronkeuze NOS
Op de kaart die NOS op 3 toont, staat onderaan de naam Middle East Political and Economic Institute (MEPEI). Dat is een Roemeense denktank. De organisatie presenteerde zich als onafhankelijk, maar werkte meerdere keren officieel samen met Iraanse instellingen. Zo organiseerde MEPEI in 2018 een conferentie met de Iraanse ambassade in Roemenië en het aan het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken verbonden Institute for Political and International Studies. Ook later kwamen zulke samenwerkingen voor. 

Israëlische hardliners geven discussie wel nieuwe voeding
Daar staat tegenover dat de term „Groot-Israël” niet uitsluitend uit propaganda bestaat. De huidige Israëlische regeringspolitiek kent daadwerkelijk sterke annexationistische stromingen.

Premier Benjamin Netanyahu zei in augustus 2025 tijdens een interview dat hij zich „zeer” verbonden voelde met een visie die interviewer Sharon Gal vervolgens expliciet „Groot-Israël” noemde. Wat er precies op het amulet stond dat Gal hem daarbij gaf, was niet zichtbaar. Netanyahu noemde in zijn antwoord evenmin de Nijl of de Eufraat. 

Minister Bezalel Smotrich gaat concreter te werk. Hij presenteerde in 2025 plannen om grote delen van de Westelijke Jordaanoever onder Israëlische soevereiniteit te brengen. Eerder sprak hij bovendien achter een lessenaar met een kaart waarop ook Jordanië binnen Israël viel. De Israëlische regering liet toen aan Jordanië weten dat die kaart niet het officiële regeringsstandpunt vertegenwoordigde. Ook Itamar Ben-Gvir pleit voor hernieuwde Joodse vestiging in Gaza en voor vertrek van Palestijnen uit het gebied. 

Daarmee bestaat er wel degelijk een actueel debat over Israëlische territoriale uitbreiding. Maar tussen annexatie van de Westelijke Jordaanoever of hervestiging in Gaza en een officieel plan om een rijk van de Nijl tot de Eufraat te bouwen, zit een groot verschil.

Precies dat onderscheid vervaagt in de NOS-video. Een echte dagboekpassage van Herzl, een Bijbeltekst, moderne uitspraken van radicale Israëlische politici en een veel oudere traditie van maximalistische propagandakaarten worden samengebracht tot één doorlopende lijn. Historisch zijn die onderdelen lang niet zo eenvoudig aan elkaar te koppelen als de video suggereert.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/eu
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Wilders hekelt ‘kamelenhandel’ D66 met DENK

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

Wilders
Video

Wilders slaat VVD om de oren: ‘Vrijdag een grote mond en vandaag een lege hand’

PVV-leider Geert Wilders heeft in het Kamerdebat over de kabinetscrisis hard uitgehaald naar het kabinet-Jetten, en vooral naar de VVD. Na vier dagen crisisoverleg gaan D66, VVD en CDA gewoon samen verder. Volgens Wilders heeft de VVD daarbij niets...

VVD
Nieuws

VVD stemt in Eerste Kamer wél voor Belastingplan waar ze in de Tweede Kamer tegen stemde

Het Belastingplan dat een kabinetscrisis veroorzaakte, lijkt er toch te komen, en met steun van de VVD. VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tanja Klip-Martin zegt tegen RTL Nieuws dat haar partij voor stemt. Daarmee is een meerderheid in de...

van den Brink
Nieuws

Ruim 1800 criminele vreemdelingen eerder uit cel vertrokken: kabinet wil regeling uitbreiden

Sinds 2021 hebben 1.860 veroordeelde vreemdelingen Nederland verlaten via een regeling waarbij hun gevangenisstraf voortijdig wordt onderbroken. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV). Onder hen bevinden zich...

NOS
Achtergronden

NOS neemt boodschap van EU-genderlobby klakkeloos over

Nederland heeft de grootste inkomenskloof tussen vrouwen en mannen van Europa, kopte de NOS dinsdag. Het nieuws kwam van een EU-instituut dat bij wet is opgericht om gendergelijkheid te bevorderen, en dat zich laat adviseren door een lobbyclub die...

XR-blokkade snelweg
Nieuws

XR-woordvoerder verdacht van opruiing na oproep tot snelwegprotest

Een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion (XR) moet zich voor de rechter verantwoorden na een oproep om te demonstreren op de A12. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt Puk uit Amerongen van opruiing, omdat haar uitspraken volgens...

Intocht
Nieuws

Zwarte Pieten bij intocht Glanerbrug: burgemeester kan er niets tegen doen

Bij de sinterklaasintocht in Glanerbrug liepen afgelopen weekend geen roetveegpieten mee, maar tientallen zwartgeschminkte pieten. Een deel van de inwoners en de politiek reageerde geschokt, meldt Omroep Oost. Toch kan de gemeente Enschede, waar...

Ijs en ijsbeer
Nieuws

Gevreesde 'klimaatbom' blijkt loos alarm: wetenschappers rekenen af met rampscenario

Een van de meest angstaanjagende voorspellingen over klimaatverandering blijkt volgens wetenschappers niet te kloppen. Jarenlang werd gewaarschuwd voor een enorme hoeveelheid methaan die plotseling uit de bodem van de Noordelijke IJszee zou kunnen...

VVD
Achtergronden

‘VVD bang voor eigen vertrek’: waarom de VVD niet durft te breken met het kabinet

Waarom bleef de VVD toch in het kabinet-Jetten, ondanks alle harde woorden? Volgens politiek journalist Thomas van Groningen gaat het niet alleen om de inhoud, maar ook om lijfsbehoud. Als de VVD vertrekt en D66 en CDA met zijn tweeën doorregeren,...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Voormalig HagaZiekenhuis
Nieuws

Den Haag schrapt omstreden asielopvang: honderden woningen komen ervoor terug

De gemeente Den Haag wil definitief afzien van de omstreden asielopvang aan de Sportlaan. Het stadsbestuur heeft maandag een voorstel naar de gemeenteraad gestuurd om de plannen voor tijdelijke huisvesting van asielzoekers en andere groepen in het...

Van den Brink
Nieuws

Geen extra asielmaatregelen ondanks JA21-motie: ‘Niet opportuun’

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt voorlopig niet met de extra asielmaatregelen waar een meerderheid van de Tweede Kamer in mei om vroeg. In de ambtelijke beslisnota bij zijn nieuwe Kamerbrief staat over de aangenomen JA21-motie...

Berendsen
Nieuws

Kabinet hield klimaatbrief tien maanden achter wegens Greenpeace-zaak

Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) heeft de Tweede Kamer op 16 november een klimaatbrief gestuurd die al sinds 9 januari klaar was. Uit de ambtelijke beslisnota blijkt dat de klimaatbrief werd vastgehouden tot het kabinet had besloten over...

Boekholt
Nieuws

D66-minister laat boeren opdraaien voor schade door hoger waterpeil: 'Geen recht op compensatie'

D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Ruimtelijke Ordening) vindt dat boeren die nu nog grond in de veenweide kopen of daar investeren, geen recht hebben op compensatie als het waterpeil omhooggaat. Dat schrijft ze in een Kamerbrief bij de...

Van den Brink
Nieuws

Oekraïense asielaanvragen krijgen toch voorrang, andere asielzoekers wachten nóg langer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) voert de aangenomen motie-Ellian niet uit. Die vroeg om de asielaanvragen van Oekraïners pas te behandelen als de achterstanden bij de IND zijn weggewerkt. Uit een ambtelijke beslisnota blijkt wat...

Tom Berendsen
Nieuws

Nederland sluit Rwanda-deal, maar kan amper asielzoekers uitzetten: dit is waarom

Nederland heeft samen met vier andere Europese landen een akkoord gesloten met Rwanda om afgewezen asielzoekers naar Afrika te sturen. Het plan moet zorgen voor meer uitzettingen en minder illegale migratie. Toch lijkt de invloed op het Nederlandse...

Jetten
Nieuws

Na vier dagen ruzie gaat kabinet-Jetten toch door: Raad van State-topman Buma moet lijmen

Het kabinet-Jetten valt niet. Na vier dagen crisisoverleg lieten D66, VVD en CDA maandagavond via de Rijksvoorlichtingsdienst weten dat de “intensieve gesprekken” hebben geleid tot “herstel van vertrouwen”. De drie partijen gaan door als...

PRO
Achtergronden

PRO presenteert Eerste Kamerlijst: opvallende affaires rond kandidaten

De nieuwe concept-kandidatenlijst van Progressief Nederland (PRO) voor de Eerste Kamer bevat verschillende opvallende namen. Onder de kandidaten bevinden zich een bestuurder die Brabant op stikstofslot zette, een voormalig Kamerlid dat opstapte na...

Wilders
Nieuws

Turkse mega-moskee verrijst in Enschede: Wilders wil bouw op laatste moment tegenhouden

Na zeventien jaar discussie begint in Enschede op 18 december de bouw van een grote Turkse moskee. Het complex krijgt ruimte voor 625 gelovigen en kan tijdens islamitische feestdagen ongeveer 1.500 bezoekers ontvangen. De moskee is aangesloten bij...

Waardetransport
Nieuws

Geldloper beroofd van 46.000 euro, verdachte herkend en toch vrijgesproken

Een 23-jarige man uit Rotterdam is vrijgesproken van een overval op een geldloper waarbij 46.000 euro werd gestolen. De rechtbank vindt dat er onvoldoende bewijs is om A. El G. als overvaller aan te wijzen. Dat is opvallend, omdat zijn...

Politie
Nieuws

Syriër verkracht verpleegkundige in ggz-kliniek, maar hoeft niet de cel in

Een 21-jarige man die vanuit Syrië naar Nederland kwam, heeft een verpleegkundige verkracht tijdens zijn opname in een psychiatrische instelling in Arnhem. Ondanks de ernst van het misdrijf hoeft hij niet naar de gevangenis. De rechtbank Gelderland...

Krampus
Nieuws

Migranten bekogelen traditionele optocht in Oostenrijk met stenen: drie gewonden

Een traditionele Oostenrijkse optocht is zaterdagavond voortijdig beëindigd nadat een groep van ongeveer vijftig jongeren deelnemers met stenen zou hebben bekogeld. Volgens de organisator ging het om jongeren met een migratieachtergrond. Bij de...