James Wilton had geen militaire achtergrond. Voordat hij naar Oekraïne vertrok, volgde hij een tweejarige opleiding in dierenwelzijn en landbeheer. Maar de oorlog riep. Ondanks smeekbedes van zijn vader besloot hij in de zomer van 2023 het vliegtuig te pakken. Vanuit Manchester vloog hij naar Oekraïne om zich aan te sluiten bij de Second International Legion, een eenheid met buitenlandse vrijwilligers.

Daar kreeg hij een versnelde militaire training. De Oekraïense instructeurs leerden hem wapens hanteren en basale overlevingstechnieken. Vier maanden later was hij klaar om naar het front te gaan.

Een fatale missie
Op 23 juli 2024 nam Wilton deel aan zijn eerste gevechtsmissie. Zijn taak: het leveren van voorraden aan soldaten aan de frontlinie. Samen met een groep internationale strijders droeg hij 60 kilo aan materiaal en moest hij een open veld oversteken – zonder bomen, zonder dekking. “We verplaatsten ons in paren, met 20 meter tussen ons. James en ik waren de laatsten,” vertelt Jason, een Amerikaanse vrijwilliger die met hem optrok, tegenover GB News.

De groep werd al snel opgemerkt door Russische drones. Jason zag hoe Wilton werd achtervolgd over het open terrein. De drone dook omlaag, het moment van impact was onafwendbaar. “Toen de drone op hem zat, had James geen schijn van kans. Het was zijn eerste en laatste missie.”

Wilton werd dodelijk geraakt, slechts 30 meter van een veilige schuilplaats. Zijn medestrijders konden niets meer voor hem doen.

Een gebroken vader: “Hij wilde Oekraïne helpen”
Het nieuws van zijn dood sloeg in als een bom in het Britse Huddersfield. Zijn vader, Graham Wilton, had hem gesmeekt om niet te gaan. “Ik kom hier nooit overheen. Ik wilde niet dat hij ging, maar zijn hart stond ernaar. Hij wilde Oekraïne helpen,” vertelt hij in gesprek met GB News.

Graham kreeg mondjesmaat informatie over de dood van zijn zoon. “Ik heb stukjes van het verhaal gehoord, maar ik kan het nauwelijks verwerken. Ik wou dat we van plek konden wisselen.” Enkele weken later reisde de vader naar Oekraïne voor de crematie van zijn zoon. Hij overweegt nu om terug te keren om zijn as daar uit te strooien.

Eerbetoon van Zelensky
De dood van Wilton bleef niet onopgemerkt in Oekraïne. President Volodymyr Zelensky bracht persoonlijk een eerbetoon aan de jonge Brit. “Dank aan zijn ouders voor het opvoeden van zo’n man,” verklaarde de Oekraïense leider.

Wilton is inmiddels de zestiende Brit die omkwam sinds de Russische invasie in 2022. Onder hen was ook de voormalige Britse scherpschutter Alexander Garms-Rizzi (23). Hij liet in december 2024 het leven terwijl hij als lokaas fungeerde om zijn kameraden een ontsnappingskans te geven. Ook de 22-jarige vrijwilliger Callum Tindal-Draper sneuvelde vorig jaar bij het verdedigen van een observatiepost.

Ondanks de risico’s blijven Britse vrijwilligers zich aansluiten bij de strijd in Oekraïne. Sommigen hebben een militaire achtergrond, anderen – zoals Wilton – zijn jonge idealisten zonder ervaring. Ze worden snel klaargestoomd en naar het front gestuurd, waar hun eerste gevechtsmissie vaak hun laatste is.