Bosnië op rand van instorting na veroordeling Servische leider
De situatie in Bosnië en Herzegovina is ernstig verslechterd na de veroordeling van Milorad Dodik, de president van de Servisch gedomineerde deelstaat Republika Srpska. De hoogste rechter van het land heeft hem schuldig bevonden aan het negeren van de autoriteit van de VN-gezant Christian Schmidt. Dodik kreeg een gevangenisstraf van één jaar en mag zes jaar lang geen openbaar ambt bekleden.
Dodik had al aangegeven het vonnis te negeren. 'Ze zeggen dat ik schuldig ben, maar er is geen reden tot zorg', sprak hij woensdag voor aanhangers in Banja Luka. 'Ik heb geleerd met moeilijkere situaties om te gaan. Wat telt is dat jullie hier zijn.'
Politieke crisis en escalerende spanningen
De veroordeling is het gevolg van een conflict dat begon in 2023, toen de Bosniak-Kroatische meerderheid in het Constitutionele Hof besloot om beslissingen te nemen zonder Servische rechters. De Republika Srpska weigerde de uitspraken te erkennen en stopte de publicatie van decreten van de VN-gezant, zoals vastgelegd in het Dayton-akkoord van 1995. In reactie hierop maakte de regering in Sarajevo niet-naleving strafbaar, wat uiteindelijk leidde tot Dodiks veroordeling.
Dodik kiest voor escalatie. Hij heeft federale wetshandhaving en rechtbanken verboden in Republika Srpska en het parlement zal stemmen over een resolutie die het vonnis en de autoriteit van het Bosnische Hooggerechtshof afwijst. 'Vanaf vandaag bestaat het Bosnië en Herzegovina dat jullie kenden niet meer', verklaarde Dodik.
Dayton-akkoord onder druk
Het Dayton-akkoord splitste Bosnië in twee entiteiten: Republika Srpska en de Bosniak-Kroatische Federatie. Beide worden verbonden door een zwakke centrale regering met een driekoppig presidentschap. De VN-gezant heeft de macht om wetten op te leggen en ambtenaren te ontslaan om de vrede te bewaren.
Volgens Dodik is dit een fundamenteel probleem: 'Er kan geen soevereiniteit zijn als je een kolonie bent', zei hij al in 2023.
Internationale reacties
De Servische president Aleksandar Vučić heeft een spoedzitting van de Nationale Veiligheidsraad bijeengeroepen. Hij sprak zich uit tegen het vonnis en riep op tot dialoog. Ook de Hongaarse premier Viktor Orbán reageerde fel en noemde de uitspraak 'een politieke heksenjacht' en 'een verkeerd signaal voor stabiliteit in de Balkan'.
The political witch hunt against President @MiloradDodik is a sad example of the weaponization of the legal system aimed at a democratically elected leader.
— Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) February 26, 2025
If we want to safeguard stability in the Western Balkans, this is not the way forward!
Toekomst onzeker
Het is onduidelijk of Republika Srpska daadwerkelijk naar onafhankelijkheid zal streven. Dodik heeft vaker gedreigd met referenda, maar benadrukt dat hij een vreedzame oplossing zoekt. 'Wij willen geen conflict', stelde hij, terwijl hij tegelijkertijd de rol van NAVO in het handhaven van de vrede benadrukte.
