Maar liefst 307 parlementariërs stemden voor de motie; slechts 28 stemden tegen. Zelfs president Emmanuel Macrons partij ‘Ensemble pour la République’ stemde in grote meerderheid vóór. Rechtse en centrumrechtse partijen schaarden zich massaal achter de oproep. “Boualem Sansal is een van de belangrijkste stemmen van de francofone literatuur. Zijn opsluiting is een aanval op de vrijheid van meningsuiting,” verklaarde parlementariër Vincent Ledoux. “Zijn enige misdaad is dat hij de waarheid zegt.”

Een man die waarschuwde voor islamisme
Sansal verwierf faam met zijn dystopische roman 2084: La Fin du Monde, waarin hij waarschuwt voor een toekomst waarin een islamistische dictatuur de wereld beheerst. Hij noemde zichzelf atheïst, maar sprak geregeld zijn bewondering uit voor westerse spiritualiteit en vrijheid. Met zijn scherpe kritiek op islamitisch extremisme en zijn beschuldigingen van corruptie binnen het Algerijnse regime, maakte hij zich niet geliefd bij de machthebbers in zijn geboorteland.

Zijn verdwijning eind vorig jaar veroorzaakte paniek in literaire kringen. Na aankomst in Algiers werd elk contact verbroken. Kort daarna gingen geruchten rond dat Sansal zou zijn gearresteerd. De Algerijnse autoriteiten zwijgen, terwijl Franse media spreken van een “verdwijning onder verdachte omstandigheden”.

Franse verdeeldheid over aanpak
Hoewel de Franse volksvertegenwoordiging breed steun uitsprak voor de motie, verliep het debat in het parlement allesbehalve rustig. Vooral linkse partijen als La France Insoumise (LFI) verweten de opstellers van de resolutie dat zij de zaak-Sansal gebruiken om oude koloniale spanningen met Algerije aan te wakkeren.

“Als u werkelijk Sansals vrijheid wilt, dan moet u niet dreigen en provoceren,” zei LFI-parlementariër Éric Coquerel. Zijn collega Bastien Lachaud ging nog verder: “Sansal heeft islamofobe ideeën verspreid. Wij verwerpen zijn uitspraken, maar verdedigen zijn recht om ze te uiten. Vrijheid van meningsuiting is universeel.” Tegelijkertijd stemde zijn fractie tegen de resolutie, juist omdat zij vond dat deze “de zaak-Sansal misbruikt om Algerije te vernederen.”

Antwoorden op stilte
De resolutie beschuldigt de Algerijnse staat van het opsluiten van een man die enkel zijn mening uitte. “De vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van creatie en de vrijheid van geweten zijn ononderhandelbare pijlers van onze Republiek,” stelde rapporteur Constance Le Grip. Volgens haar is de tekst juist zorgvuldig opgebouwd, “geen provocatie, maar een morele plicht.”

Minister Benjamin Haddad ging nog verder: “De detentie van Sansal is arbitrair en politiek gemotiveerd. De Franse regering heeft het volste recht om hierover opheldering te eisen van Algerije. Wij verdedigen onze onderdanen.” Hij noemde de tegenvoorstellen van links “choquerend en historisch naïef.”

Geheime gevangenschap, zware gezondheid
Volgens Franse media is Sansals gezondheid zorgwekkend. Hij zou lijden aan kanker en krijgt in Algerije nauwelijks medische zorg. Ook de toegang van Franse consulaire diensten tot hem zou zijn beperkt. De Algerijnse autoriteiten blijven elke verklaring schuldig. “Hij zit in complete afzondering,” zegt een anonieme bron binnen de Franse diplomatie. “De situatie is ernstig.”

Het Franse parlement overweegt in een volgende stap diplomatieke druk op Algerije op te voeren. Daarbij wordt gedacht aan opschorting van bepaalde samenwerkingsakkoorden. Of die dreiging effect sorteert, is onduidelijk.

Cultureel symbool van vrijheid
Voor velen in Frankrijk is Boualem Sansal inmiddels uitgegroeid tot een symbool van de strijd voor vrije meningsuiting. “De vrijheid van een man is in het geding. Maar via hem verdedigen we ook onze eigen vrijheid,” aldus Bertrand Bouyx van Horizons. Guillaume Bigot (Rassemblement National) formuleerde het scherper: “Als Boualem sterft in Algerijnse gevangenschap, sterft een stukje van Frankrijk mee.”

De resolutie heeft geen juridische kracht, maar geldt als een krachtig signaal. Het voltallige Franse parlement – met uitzondering van de uiterste linkerflank – laat ermee zien dat het zwijgen over mensenrechtenschendingen in buurlanden niet langer wordt getolereerd.