De aanleiding voor het kort geding is de berichtgeving van de NOS over het aantal vrachtwagens dat vóór het uitbreken van de oorlog dagelijks de Gazastrook binnenreed. In meerdere uitzendingen en artikelen meldde de omroep dat er gemiddeld vijf- tot zeshonderd vrachtwagens per dag Gaza binnenkwamen via Israël.

Volgens het CIDI klopt dat niet. De organisatie verwijst naar cijfers van de Verenigde Naties en Amnesty International, waaruit blijkt dat het gemiddelde in werkelijkheid rond de 327 vrachtwagens per dag lag. Daarvan vervoerden er slechts zo’n 75 voedsel, terwijl de rest voornamelijk bestond uit bouwmateriaal en andere goederen.

“De NOS heeft aantoonbaar onjuiste cijfers gepresenteerd,” zegt CIDI-directeur Naomi Mestrum in een persverklaring. “Daardoor wordt een verkeerd beeld neergezet van de humanitaire situatie in Gaza en van Israëls rol in de bevoorrading.”

“Misinformatie schaadt het debat”
Volgens Mestrum heeft de fout niet alleen journalistieke gevolgen, maar ook maatschappelijke. “Dit soort misinformatie schaadt het publieke debat, het aanzien van Israël en wakkert de maatschappelijke polarisatie in Nederland verder aan,” zegt ze. “Met de rechtszaak willen wij rectificatie afdwingen, en het belang benadrukken van feitelijke, zorgvuldige journalistiek.”

Het CIDI zegt herhaaldelijk contact te hebben gezocht met de NOS om een rectificatie te vragen, maar zonder resultaat. De omroep hield vol dat de cijfers klopten.

De gevolgen zijn volgens Mestrum merkbaar. “Door deze foutieve cijfers te presenteren als feit, draagt de NOS bij aan een vertekend en polariserend debat. Dit merken wij direct aan de vele verwensingen, bedreigingen in onze mailbox en boze mensen aan de telefoon.”

Persvrijheid en verantwoordelijkheid
Omdat de omroep geen correctie wilde publiceren, heeft het CIDI nu besloten om juridische stappen te zetten. “Journalistieke vrijheid gaat gepaard met verantwoordelijkheid,” zegt Mestrum. “Nieuws over Israël raakt veel mensen persoonlijk. Daarom is het belangrijk zorgvuldig om te gaan met feiten en met de manier waarop die worden gepresenteerd. De NOS heeft daarin geen makkelijke, maar wel belangrijke taak.”

De organisatie benadrukt dat het niet gaat om censuur, maar om zorgvuldigheid. “Wij vragen geen politieke correctheid, maar feitelijke juistheid,” aldus Mestrum.

Rechtszaak of Raad voor de Journalistiek?
De NOS heeft nog niet officieel gereageerd op de aanklacht. De rechter moet beoordelen of een rectificatie juridisch kan worden afgedwongen, iets wat in Nederland zelden gebeurt vanwege de persvrijheid en het recht op meningsuiting.

De rechtbank zal ook kijken naar het algemeen belang, de redelijkheid en de billijkheid van de eis. Het CIDI had ook een klacht kunnen indienen bij de Raad voor de Journalistiek, maar die heeft geen bevoegdheid om sancties op te leggen of rectificaties af te dwingen.

De zitting in Lelystad zal naar verwachting veel aandacht krijgen, niet alleen vanwege de inhoud van de zaak, maar ook omdat het debat over de neutraliteit van de publieke omroep daarmee opnieuw oplaait.