Het predicaat was bedoeld als erkenning voor proefschriften van ‘uitzonderlijke wetenschappelijke kwaliteit’. Toch zou de beoordeling in de praktijk niet objectief tot stand komen. De universiteit noemt het besluit een stap naar meer gelijkheid binnen de wetenschap.

Besluit na onderzoek
Rector magnificus Tom Veldkamp lichtte het besluit intern toe. Volgens universiteitsblad U-Today verwees hij daarbij naar verschillende wetenschappelijke studies die ongelijke behandeling tussen mannen en vrouwen aantoonden.

Een van die onderzoeken komt van de Universiteit van Amsterdam. Dat onderzoek uit 2023 concludeerde dat vrouwelijke promovendi bijna twee keer minder kans hebben om cum laude te krijgen dan mannelijke collega’s, ook als hun werk door dezelfde beoordelaars wordt geëvalueerd.

Klein percentage slaagt cum laude
In Nederland krijgt gemiddeld slechts vijf procent van alle promovendi het predicaat cum laude. Daarmee gaat het om een kleine, uitzonderlijke groep wetenschappers. Volgens de Universiteit Twente leidt die schijn van uitzonderlijkheid echter tot structurele ongelijkheid.

De universiteit stelt dat de beslissing is genomen om alle promovendi op een gelijkwaardige manier te beoordelen. Daarmee verdwijnt de mogelijkheid voor jonge onderzoekers om hun proefschrift met een extra eervolle vermelding af te ronden.

Discussie over eerlijkheid
Het besluit roept binnen en buiten de universiteit discussie op. Voorstanders spreken van een noodzakelijke stap richting gelijke kansen, terwijl critici vrezen dat het afschaffen van cum laude de wetenschappelijke motivatie aantast.

De Universiteit Twente houdt vol dat het systeem niet meer past bij de huidige tijd. De beoordeling van wetenschappelijke kwaliteit moet volgens het bestuur ‘transparant, eerlijk en gelijkwaardig’ zijn. Met het besluit is Twente de eerste Nederlandse universiteit die definitief afscheid neemt van de traditionele cum laude-onderscheiding.