De wet richt zich op vreemdelingen die een bevel hebben gekregen om België te verlaten, weigeren mee te werken aan hun terugkeer en als een gevaar voor de openbare orde of nationale veiligheid worden beschouwd. Het gaat dus niet om alle mensen die illegaal in België verblijven.

Tot nu toe konden de politie en de Dienst Vreemdelingenzaken in dergelijke gevallen voor een gesloten deur komen te staan. Met de nieuwe wet kunnen zij onder voorwaarden ook zonder toestemming van de bewoner naar binnen.

Daarvoor is wel voorafgaande toestemming van een onderzoeksrechter nodig. Ook mogen de autoriteiten alleen tussen 05.00 en 21.00 uur een woning betreden. De bevoegdheid geldt eveneens wanneer de betrokkene bij familie, vrienden of andere personen verblijft. Bij de aanwezigheid van minderjarigen gelden aanvullende waarborgen.

Gevaarlijke personen kunnen zich niet langer verschuilen
Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) verdedigt de maatregel als een noodzakelijke stap om uitzettingsbesluiten daadwerkelijk uit te voeren. Volgens haar gaat het om gevaarlijke personen die geen verblijfsrecht hebben en weigeren België te verlaten.

De minister noemde eerder veroordeelde verkrachters en haatpredikers als voorbeelden van personen op wie de wet zich kan richten. Volgens haar konden zij zich tot nu toe achter hun voordeur verschuilen om uitzetting te voorkomen.

Het wetsvoorstel werd al in juni ingediend en kreeg begin oktober groen licht in de parlementaire commissie. Vrijdagochtend volgde de definitieve goedkeuring in de Kamer. Dat gebeurde rond vijf uur, na een debat dat de hele nacht duurde, meldt persbureau Reuters.

Duizenden demonstranten tegen nieuwe wet
De wet leidde tot grote protesten. Woensdag vormden ongeveer 3.000 demonstranten een menselijke ketting rond het Justitiepaleis in Brussel. Ook op tientallen andere plaatsen in België werden protestacties georganiseerd.

Amnesty International waarschuwt dat de nieuwe bevoegdheden het recht op privacy en de bescherming van de woning kunnen aantasten. De mensenrechtenorganisatie vreest bovendien dat ook mensen die onderdak bieden aan vreemdelingen zonder verblijfsrecht met politieoptreden te maken kunnen krijgen.

Ook vanuit de juridische wereld klinkt kritiek. Advocaten en onderzoeksrechters betwijfelen of de wettelijke waarborgen voldoende bescherming bieden. Daarnaast vinden critici dat onvoldoende duidelijk is wanneer iemand precies als gevaar voor de openbare orde wordt beschouwd.

De Belgische regering wijst die bezwaren van de hand. Volgens Van Bossuyt is de doelgroep strikt afgebakend en kan de politie niet zomaar een woning binnengaan.

Vlaams Belang onthoudt zich
De regeringspartijen steunden het voorstel, evenals de liberale oppositiepartij Anders. Linkse oppositiepartijen stemden tegen.

Opvallend genoeg onthield Vlaams Belang zich van stemming. De partij vindt dat de oorspronkelijke plannen door alle aanpassingen zo sterk zijn afgezwakt dat de nieuwe bevoegdheden in de praktijk nauwelijks effect zullen hebben.

De wet past binnen de bredere plannen van de regering-De Wever om illegale migratie terug te dringen en de terugkeer van mensen zonder verblijfsrecht te versnellen.