Dean, zelf ooit lid van Al-Qaida en later acht jaar actief als informant voor de Britse geheime diensten MI5 en MI6, zegt dat een nieuwe aanslag vergelijkbaar met 9/11 of de bomaanslagen van 7 juli 2005 elk moment kan plaatsvinden. “Het gaat niet om de vraag óf er weer zo’n aanval komt, maar wanneer,” zei hij in een interview met The Sun.

Volgens Dean is het Westen onvoldoende alert op het gevaar van islamitisch extremisme. Tegelijk zouden overheden hun aandacht te veel richten op geopolitieke dreigingen zoals Rusland. “Dat is een ernstige misrekening,” stelt hij.

Honderden mogelijke slapende cellen
Dean schat dat er in het Verenigd Koninkrijk “op zijn minst honderden” potentiële Al-Qaida-sympathisanten leven die op termijn kunnen worden geactiveerd. Exacte aantallen noemt hij onmogelijk vast te stellen, maar hij waarschuwt dat deze personen op elk moment kunnen worden ingezet voor een aanslag.

Hij verwacht vooral een toename van zogeheten ‘lone wolf’-aanvallen: kleinschalige, maar dodelijke acties uitgevoerd door individuen die moeilijk te detecteren zijn door veiligheidsdiensten.

Iran als spil in terrorisme
Volgens Dean moet het beleid zich vooral richten op Iran. Hij beschuldigt het land ervan decennialang een veilige haven te hebben geboden aan Al-Qaida. “Iran is een staat die terrorisme sponsort,” zegt hij. Die steun zou hebben geleid tot aanslagen op Britse burgers, onder meer in het Midden-Oosten.

“Een dreiging zoals Iran moet actief worden tegengegaan,” aldus Dean. “Dat is essentieel voor de veiligheid van het Britse volk.”

Van jihadist tot informant
Dean groeide op in Saoedi-Arabië en raakte als tiener geradicaliseerd. Op zijn zeventiende ontmoette hij Khalid Sheikh Mohammed, het brein achter de aanslagen van 11 september 2001. Een jaar later reisde hij naar Afghanistan, waar hij maandenlang werd getraind in het maken van explosieven.

Hij beschrijft zichzelf uit die tijd als een ‘nerd’ die gefascineerd raakte door de wiskundige kant van bommen maken. Hij werkte samen met beruchte terroristen, waaronder Abu Khabab, het hoofd van Al-Qaida’s wapenprogramma, en Moez Fezzani, die later een leider werd binnen ISIS in Libië.

Keerpunt na bloedige aanslagen
Zijn loyaliteit aan Al-Qaida begon te wankelen na de aanslagen op Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998. Daarbij kwamen ongeveer 200 mensen om het leven en raakten duizenden gewond. “Dat moment maakte me duidelijk dat ik de verkeerde weg was ingeslagen,” zegt Dean.

Hij wist zich los te maken van de organisatie door te doen alsof hij ziek was en naar Qatar te reizen. Daar verbrak hij zijn banden met Al-Qaida. Slechts negen dagen later werd hij benaderd door MI6.

Dubbel leven voor MI6
Na grondige controles namen de Britse diensten hem op als informant. Dean keerde terug in de kring van Al-Qaida, maar speelde ondertussen cruciale informatie door aan MI6. Die informatie leidde onder meer tot het verijdelen van een geplande aanslag op de metro van New York.

Tijdens zijn undercoverwerk had hij direct contact met Osama bin Laden en andere kopstukken. In 2001 kreeg hij van een vertrouweling van Bin Laden de opdracht een boodschap over te brengen aan vier mannen in Londen. De tekst luidde: “Ze moeten het land verlaten en hierheen komen vóór 1 september. Er staat iets groots te gebeuren en we verwachten dat de Amerikanen Afghanistan binnenvallen.”

Enkele maanden later vonden de aanslagen van 11 september plaats. Dean zegt dat hij geen voorkennis had van de exacte plannen.

Ontmaskerd en ondergedoken
Zijn rol kwam uiteindelijk aan het licht na een publicatie op de website van Time Magazine. Hoewel zijn naam niet werd genoemd, herkende Al-Qaida genoeg details om hem te identificeren. Dean sloeg op de vlucht en werd door MI5 en MI6 ondergebracht in een safehouse in Londen, waar hij een nieuwe identiteit kreeg.

Later bracht hij een boek uit over zijn leven als jihadist en spion. Vandaag waarschuwt hij opnieuw. Niet vanuit sensatie, zegt hij, maar uit ervaring. “Ik zou graag zeggen dat de wereld veilig is,” aldus Dean. “Maar dat is hij niet.”