Langs de Grieks-Turkse grens bezoekt Van Weel een streng bewaakte buitengrens. Een lang hek, ondersteund door drones, satellietbeelden, honden en zwaarbewapende grenswachten, moet migranten tegenhouden. ‘Niemand heeft nog geprobeerd over het hek te komen’, zeggen Griekse grensbewakers trots. Vijf jaar geleden was dat anders, toen Turkije migranten massaal richting deze grens stuurde.

Asielstroom stopt niet
Dat de migratie niet is verdwenen, blijkt in aanmeldcentrum Fylakio. Dit centrum, vergelijkbaar met Ter Apel, zit vol met Afghaanse vluchtelingen. Het centrum bestaat uit containers achter prikkeldraad. Griekenland heeft acht van dit soort centra. Vooral eilanden als Kreta trekken weer veel migranten.

Van Weel bezoekt Griekenland vanwege de invoering van het Europese Asiel- en Migratiepact. Het gaat om negen wetten die op 12 juni ingaan. Volgens de plannen moeten asielprocedures sneller en strenger worden. Landen aan de buitengrens gaan alle asielzoekers direct screenen en registreren in een gezamenlijke EU-database.

‘Er zal meteen wat veranderen, op de eerste dag’, zegt Van Weel. Hij wijst erop dat Nederland nu weinig kan doen met het feit dat asielzoekers vaak door meerdere veilige landen reizen. Met de nieuwe regels moet dat veranderen. Mensen krijgen binnen dagen te horen of hun aanvraag kansrijk is. Kansarme aanvragers komen in een aparte procedure terecht.

Een belangrijk knelpunt blijft de terugkeer van afgewezen asielzoekers. Volgens Yiannis Fragoulis, directeur van het Griekse COA, vertrekt momenteel slechts zo’n 20 procent aantoonbaar uit Europa. Dat probleem verdwijnt niet met het pact. ‘Veel mensen die hier aankomen, hebben het idee dat ze het zwaarste deel van hun reis achter zich hebben’, aldus De Telegraaf. Dit probleem wordt volgens Fragoulis niet opgelost met het migratiepact, waarmee maar de vraag is of het aantal afgewezen asielzoekers dat wordt uitgezet, daadwerkelijk zal stijgen.

Een ander gevoelig onderdeel van het pact is de zogenoemde solidariteitspool. Landen die relatief weinig asielaanvragen krijgen, moeten lidstaten aan de buitengrenzen helpen. Dat kan door asielzoekers over te nemen of door een financiële bijdrage te leveren. Die afkoopsom bedraagt 20.000 euro per asielzoeker. Nederland heeft eerder laten weten alleen geld te willen betalen. De houdbaarheid van dit systeem staat nu al ter discussie. Polen weigert mee te doen aan dit onderdeel en de nieuwe Tsjechische regering noemt het bedrag ‘onacceptabel’. Als de instroom toeneemt, is het volgens betrokkenen onzeker of deze vorm van solidariteit standhoudt.