Rapport: universiteiten falen in bescherming van Joodse studenten
Joodse studenten en medewerkers voelen zich steeds minder veilig in het hoger onderwijs. Dat blijkt uit het rapport Gevangen in Vrijheden van de Taskforce Antisemitismebestrijding. De Taskforce onderzocht de situatie op universiteiten, hogescholen en treinstations na oktober 2023. Aanleiding waren grootschalige protesten na de aanval van Hamas op Israël, waarbij ook geweld, bedreigingen en intimidatie plaatsvonden.
Voor het onderzoek sprak de Taskforce met meer dan 120 betrokkenen. Het ging om studenten, docenten, bestuurders, burgemeesters, politie en leden van de Joodse gemeenschap. De centrale conclusie is dat bestuurders moeite hebben met het stellen van grenzen. Het recht om te demonstreren wordt breed gerespecteerd, maar ingrijpen blijft volgens de Taskforce vaak uit.
Campussen als nieuwe protestlocatie
Sinds oktober 2023 zijn universiteitscampussen steeds vaker het toneel van protestacties. Dat is volgens de Taskforce een nieuwe ontwikkeling. Campussen zijn bedoeld voor onderwijs en onderzoek, maar kregen te maken met tentenkampen, bezettingen en langdurige acties. Het merendeel van de demonstraties verliep vreedzaam, maar er waren ook ernstige uitwassen.
Joodse studenten geven aan dat zij regelmatig worden aangesproken op hun afkomst of hun mening over Israël. In het rapport staat: ‘Ik wil gewoon onvoorwaardelijk Joods kunnen zijn op mijn universiteit’. Anderen vertellen dat zij zijn uitgescholden voor ‘kindermoordenaar’ of ‘kankerzionist’. Dit leidt volgens de Taskforce tot sociale uitsluiting en een onveilig leerklimaat.
Bestuurders durven niet in te grijpen
De Taskforce stelt vast dat bestuurders vaak terughoudend zijn om op te treden. Zij vrezen escalatie, juridische procedures of publieke kritiek. Tegelijkertijd concludeert de Taskforce dat de wetgeving voldoende ruimte biedt om grenzen te stellen. Die ruimte wordt alleen niet altijd benut.
In het rapport wordt gesproken over een samenleving die ‘gevangenen is van onze gekoesterde vrijheden’. Die houding heeft volgens de Taskforce directe gevolgen voor de veiligheid van Joodse studenten en medewerkers. Veel van hen voelen zich niet gezien of beschermd door hun onderwijsinstelling.
Oproep tot duidelijk leiderschap
De Taskforce roept bestuurders en overheden op om duidelijker op te treden. Demonstreren is een recht, maar mag niet ten koste gaan van de veiligheid van anderen. Antisemitische leuzen, intimidatie en steunbetuigingen aan Hamas dragen volgens de Taskforce bij aan een onveilig klimaat, ook als ze juridisch niet altijd strafbaar zijn.
Vrijheid vraagt om verantwoordelijkheid, stelt de Taskforce. Zonder duidelijke grenzen dreigt normalisering van antisemitisme. Dat vormt volgens haar een gevaar voor de Joodse gemeenschap.
