Schilt verloor zijn positie na een negatieve evaluatie, officieel vanwege een beperkt aantal publicaties. Zelf wijst hij op de miljoenen aan onderzoeksgeld die hij binnenhaalde. Volgens hem speelt zijn politieke profiel een doorslaggevende rol. ‘Je mag mij gerust rechts-activistisch noemen, maar wat is het probleem daarmee? Links activisme wordt van alle kanten gepromoot, maar als academicus mag je blijkbaar niet rechts zijn.’

Op basis van documenten en gesprekken met andere academici stelt De Morgen dat het twijfelachtig is of er voldoende reden is voor ontslag. Een anonieme academicus stelt tegenover De Morgen: ‘Als ze een stok zoeken om je mee te slaan, zullen ze er een vinden. Het ontslag valt formeel te rechtvaardigen, maar er zijn ook academici die niet voldoen en toch aanblijven. Willen ze je er echt graag bij, dan knijpen ze een oogje dicht voor een zwak dossier.’

Discussie over loyaliteit en kritiek
De VUB ontkent dat politieke overtuigingen een rol hebben gespeeld. Vicerector Pieter Ballon stelt dat de beoordeling volgens vaste procedures verliep en gebaseerd was op wetenschappelijke criteria. Toch laten interne verslagen van de onderzoeksraad volgens De Morgen zien dat ook andere factoren meespeelden in de beslissing.

Zo uitte de onderzoeksraad zorgen over ‘deloyale acties’ van Schilt. Daarbij ging het onder meer om zijn kritiek in de media op de opleiding geschiedenis. Schilt blijft bij zijn standpunt. ‘Kwaliteit lijkt er geen prioriteit meer te zijn. Maar dat mag je blijkbaar niet zeggen. Het is een beetje als George Orwells 1984: elke kritiek op de partijlijn is verboden.’

Voor Schilt bevestigt dit zijn bredere kritiek op de academische cultuur. Hij stelt dat afwijkende meningen niet worden gewaardeerd. Volgens hem leidt dat tot zelfcensuur en een eenzijdig debat binnen universiteiten.

Lux Mundi als alternatief
Om daar iets tegenover te zetten werkt Schilt aan Lux Mundi, een nieuwe universiteit in Vlaanderen. De instelling moet ruimte bieden aan klassiek onderwijs en aan perspectieven die volgens hem nu onder druk staan. Daarmee hoopt de professor om een tegenwicht te bieden aan de ‘links-progressieve dominantie’ van veel universiteiten.

De eerste studenten worden verwacht in het academiejaar 2027-2028. De opleiding wordt privaat gefinancierd en kost naar verwachting ongeveer 10.000 euro per jaar. Tegelijk wil Schilt beurzen mogelijk maken. ‘We zoeken nog bijkomende financiering en voeren daarover gesprekken met ondernemers en filantropen.’

Volgens hem is de oprichting van Lux Mundi nodig als tegenwicht. Hij wijst op het huidige debat binnen universiteiten. ‘Een significante minderheid van de academici is het niet eens met de forse pro-Palestijnse standpunten die collega’s en universiteitsbesturen innemen. Maar bijna niemand durft zich daarover uit te spreken.’