Het voorstel wordt deze week behandeld in de ministerraad. De regeling moet de toegang tot verblijf legaliseren voor mensen die al in Spanje zijn. Tegelijk probeert de regering de regels zo in te richten dat zoveel mogelijk mensen gebruik kunnen maken van de regeling.

Een belangrijk onderdeel van het plan gaat over strafbladen. Migranten moeten aantonen dat zij geen strafblad hebben. Als zij dat niet zelf kunnen regelen, zal de overheid via diplomatieke kanalen helpen om deze documenten te verkrijgen.

Vakbonden slaan alarm over de plannen. Zij stellen dat de overheid onvoldoende voorbereiding heeft getroffen en dat er te weinig middelen beschikbaar zijn. De maatregel leidt tot grote druk op de administratie. Tegelijk klinkt er vanuit de oppositie harde kritiek, die het beleid ‘schandalig’ noemt.

Voorwaarden en versoepelingen
Om in aanmerking te komen, moeten migranten vóór 1 januari 2026 in Spanje zijn aangekomen. Daarnaast moeten zij minimaal vijf maanden in het land hebben verbleven. Ook geldt dat zij ‘geen bedreiging vormen voor de openbare orde’.

Verder moet aan één van drie aanvullende voorwaarden worden voldaan. Zo kunnen migranten aantonen dat zij werk hebben, met hun gezin in Spanje verblijven of zich in een kwetsbare situatie bevinden. Deze voorwaarden worden als relatief eenvoudig gezien.

Het grootste probleem ligt bij het verkrijgen van documenten uit het land van herkomst. Veel migranten kunnen deze papieren niet snel regelen. Daarom wil de overheid deze taak deels overnemen om het proces te versnellen.

Dreigende staking legt druk op systeem
De mogelijke aangekondigde staking onder medewerkers van de immigratiedienst laat zien hoe groot de zorgen zijn binnen het apparaat. Ambtenaren vrezen dat zij de enorme hoeveelheid aanvragen niet aankunnen. Daardoor dreigt verdere vertraging en chaos bij de verwerking van dossiers.

Deze zogeheten 'regularisering' is in Spanje niet nieuw. Sinds de tweede helft van de jaren tachtig is deze maatregel meerdere keren toegepast, zowel door linkse als rechtse regeringen. Toch zorgt de huidige omvang opnieuw voor grote druk op de uitvoerende diensten. Volgens betrokkenen is het systeem daar niet op ingericht.

De regularisering komt bovenop een al zwaar belast systeem. Volgens betrokkenen is de dienst niet ingericht op een dergelijke massale operatie. De kans op fouten en achterstanden neemt daardoor verder toe. Dat voedt de onvrede onder personeel.

Politieke steun en kritiek
De plannen worden gesteund door linkse partijen, werkgevers en de kerk. Tegelijk is er kritiek vanuit andere politieke partijen. Met name rechtse partijen als Vox en de Partido Popular verzetten zich tegen de regeling.

De maatregel komt voort uit een akkoord tussen de regering en de linkse partij Podemos. Het onderwerp speelt ook een rol in de politieke campagne. De legalisatieperiode loopt tot eind juni en valt samen met een bezoek van de paus aan Spanje.

De regering wil de regeling ondanks kritiek doorzetten. Het doel is om een grote groep migranten uit de illegaliteit te halen.

Kritiek uit Frankrijk van Marine Le Pen
Ook buiten Spanje wordt scherp gereageerd op de plannen. Marine Le Pen (RN) uit stevige kritiek op de beslissing van de regering in Madrid. Zij waarschuwt voor gevolgen voor andere Europese landen, waaronder Frankrijk.

Le Pen stelt: ‘De socialistisch-extreemlinkse coalitie die in Madrid aan de macht is, heeft zojuist de regularisatie van 500.000 illegalen officieel gemaakt.’ Volgens haar blijft de impact niet beperkt tot Spanje. Ze wijst op mogelijke aanzuigende effecten binnen Europa.

Daarbij legt ze de nadruk op Frankrijk. ‘Deze beslissing zal niet zonder gevolgen zijn voor Frankrijk, dat het meest aantrekkelijke sociale systeem heeft bij gebrek aan nationale prioriteit op werkgelegenheid, huisvesting en niet-contributieve sociale uitkeringen.’ Volgens haar moet Frankrijk zich voorbereiden op extra migratiedruk.

Le Pen pleit daarom voor strengere maatregelen binnen Europa. ‘Ons land, dat al gebukt gaat onder het gewicht van ononderbroken immigratie, moet zich beschermen tegen deze migratiegolven die nog maar net begonnen zijn.’

Volgens haar moet dat vrije verkeer alleen gelden voor burgers van lidstaten. Daarmee wil ze de instroom van migranten van buiten de EU beperken.

Argumenten van de regering
De regering wijst op economische voordelen. In de toelichting staat: ‘De volledige integratie in het administratieve en economische systeem versterkt de sociale zekerheid, verbetert de belastingopbrengsten en draagt bij aan een transparantere en efficiëntere arbeidsmarkt.’

Daarnaast wordt gewezen op de rol van migranten in de economie. ‘De beschikbare gegevens bevestigen dit, aangezien buitenlandse werknemers eind 2025 14,1 procent van de aangesloten personen in de sociale zekerheid vertegenwoordigen.’

Ook speelt vergrijzing een rol. Volgens de regering is de maatregel nodig om toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt op te vangen. Daarmee wordt de legalisering gepresenteerd als een oplossing voor economische en demografische uitdagingen.

Critici wijzen er echter op dat asielmigratie Europese landen juist geld kost, ondanks het feit dat een gedeelte van de migranten werk zoeken. Daarnaast zorgt de toenemende bevolkingsgroei op lange termijn voor juist meer vergrijzing.