De zaak schokt Duitsland niet alleen door het extreme geweld, meldt Focus Online. Ook de migratieachtergrond van de verdachte leidt tot felle discussie. Saleh had Duitsland moeten verlaten. Zijn asielaanvraag was afgewezen. Toch verbleef hij nog altijd in het land, omdat zijn uitzetting vastliep.

Lichaam gevonden bij station
Jermaine werd begin mei vermist in de regio Allgäu. Na een zoekactie werd zijn lichaam gevonden in een leegstaand pand vlak bij het station van Memmingen. De politie ging direct uit van een geweldsmisdrijf.

Eerder werd alleen gemeld dat de jongen door geweld om het leven was gekomen. Nieuwe informatie uit het autopsierapport maakt het beeld scherper. De verwondingen zouden passen bij een onthoofding of een poging daartoe. De autoriteiten doen publiekelijk nog weinig uitspraken over de precieze omstandigheden, omdat het onderzoek loopt.

Kort na de vondst troffen agenten de vermoedelijke dader in hetzelfde gebouw aan. Volgens de politie had hij zich verstopt in een kast. Toen agenten hem ontdekten, zou hij hen met een mes hebben aangevallen en zijn gevlucht.

Politie schiet verdachte dood
Later die avond kwam er een melding dat Saleh zich mogelijk bij een zwembad ophield. Agenten in burger troffen hem daar aan op een trap. Toen hij de agenten zag, zou hij opnieuw zijn weggerend.

Volgens de politie maakten de agenten zich tijdens de achtervolging kenbaar. Daarop zou Saleh zich hebben omgedraaid en met een mes op hen zijn afgelopen. Hij werd meerdere keren gesommeerd het mes neer te leggen. Toen hij bleef naderen, openden agenten het vuur.

Saleh werd geraakt, maar hield het mes volgens justitie eerst nog vast. Pas nadat een agent met een schild tussenbeide kwam, kon hij worden ontwapend. Hij werd medisch behandeld, maar overleed later in het ziekenhuis. Agenten en omstanders raakten niet gewond.

Afgewezen, maar niet uitgezet
Na de schietpartij werd duidelijk dat Saleh een afgewezen asielzoeker was. Hij werd geboren op de Westelijke Jordaanoever, maar zijn exacte nationaliteit stond volgens de Duitse autoriteiten niet vast. Ook had hij geen geldig paspoort.

Saleh kwam in 2017 via Griekenland de Europese Unie binnen. Daar kreeg hij een beschermingsstatus. Later vroeg hij asiel aan in Nederland en België. Beide landen wezen zijn aanvragen af. In december 2020 reisde hij door naar Duitsland.

Eigenlijk had Griekenland verantwoordelijk kunnen zijn. Maar Griekenland weigerde hem terug te nemen en stelde dat de Dublin-regels niet van toepassing waren. Daardoor moest Duitsland zijn asielprocedure behandelen.

In oktober 2022 wees het Duitse Bundesamt für Migration und Flüchtlinge zijn aanvraag af. Na een rechtszaak bevestigde de bestuursrechter in Augsburg die beslissing. Vanaf 28 september 2023 was Saleh volledig uitreiseplichtig.

Toch bleef hij in Duitsland. Omdat hij geen paspoort had en zijn nationaliteit niet sluitend kon worden vastgesteld, werd zijn uitzetting telkens uitgesteld. Zijn gedoogstatus werd op 18 februari nog met drie maanden verlengd.

Uitzetting liep vast op papieren
De zaak laat zien waar het Duitse asielsysteem vastloopt. Zonder paspoort is uitzetting vaak moeilijk. Autoriteiten zijn dan afhankelijk van medewerking van de betrokkene en van landen of autoriteiten die iemand moeten terugnemen.

Een bron binnen de Duitse overheid zegt tegen Focus Online dat asielzoekers goed weten dat zij zonder paspoort moeilijker kunnen worden uitgezet. Documenten zouden daarom geregeld “kwijtraken”.

Bij Saleh lag het nog ingewikkelder. Als Palestijn van de Westelijke Jordaanoever kon Duitsland hem niet eenvoudig naar een erkende staat terugsturen. Duitsland zou moeten overleggen met de Palestijnse Autoriteit of via Israël proberen terugkeer te regelen. Dat is diplomatiek lastig. Israël heeft weinig belang bij het terugnemen van Palestijnen.

Saleh was eerder veroordeeld voor vernieling en voor verblijf zonder paspoort. Als zware crimineel stond hij vóór de dood van Jermaine niet bekend.

Vragen over mogelijk motief
Na de moord verschenen op sociale media beelden waarop Saleh vermoedelijk te zien is. Duitse media meldden dat hij mogelijk islamistische symbolen toonde. Op beelden zou hij de zogenoemde Tauhid-groet maken, waarbij één vinger omhoog wordt gestoken. Dat gebaar wordt ook gebruikt door islamistische bewegingen.

Ook zouden Palestijnse symboliek, gezichtsbedekking en teksten als “Free Palestine” op zijn profielen te zien zijn geweest. Duitse media vroegen het Openbaar Ministerie in Memmingen of er aanwijzingen zijn voor radicalisering of een islamistisch motief.

Het OM gaf daarop geen inhoudelijke reactie. “Wij doen geen uitspraken over lopende onderzoeken”, aldus een woordvoerder. Het motief blijft dus officieel onduidelijk.

Politieke druk neemt toe
In Duitsland leidt de zaak tot nieuwe druk op het asielbeleid. Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt wil belemmeringen bij uitzettingen verminderen. Binnen de Union wordt gepleit voor zogenoemde return hubs, centra waar afgewezen asielzoekers kunnen verblijven in afwachting van vertrek.

Alexander Throm, binnenlandwoordvoerder van de Unionsfractie, zegt tegen Focus Online: “De EU werkt eraan om Return Hubs in te richten, die ook en juist in dergelijke gevallen moeten werken.” Volgens hem moet steun aan herkomstlanden afhankelijk worden van terugname van eigen burgers.

Ook de Groenen vragen om opheldering. Marcel Emmerich noemt de zaak “diep schokkend” en wil weten waarom terugkeer niet mogelijk was en of autoriteiten genoeg konden doen bij onduidelijke identiteit of nationaliteit.

Memmingen blijft achter met verdriet en woede. Een 14-jarige jongen is dood. Volgens het autopsierapport op een manier die nauwelijks te bevatten is. De vermoedelijke dader had Duitsland moeten verlaten, maar bleef door ontbrekende papieren en vastgelopen procedures toch in het land. Dat maakt de zaak tot een pijnlijk voorbeeld van een systeem dat streng lijkt op papier, maar in de praktijk vaak vastloopt.