IJsland hervat EU-toetredingsgesprekken niet na referendum: premier respecteert ‘soevereine keuze’
IJsland gaat de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie niet hervatten. De regering legt zich neer bij de uitslag van het referendum van afgelopen weekend. Een kleine meerderheid van de IJslandse kiezers stemde tegen nieuwe gesprekken met Brussel.
Van de uitgebrachte stemmen was 52,8 procent tegen hervatting van het toetredingsproces. Daarmee krijgt een langlopend politiek debat voorlopig een duidelijke uitkomst.
Premier Kristrún Frostadóttir maakte zondag bekend dat haar regering de onderhandelingen niet opnieuw zal openen. Opvallend is dat de sociaaldemocratische premier zelf voorstander is van toetreding tot de Europese Unie.
Toch presenteerde ze de uitslag niet als een politieke nederlaag. Ze noemde het resultaat de “soevereine keuze van IJsland”. “Deze discussie is zeer waardevol geweest voor IJsland”, zei Frostadóttir. “We zullen de uitslag respecteren.” Daar voegde ze aan toe: “Het belangrijkste is dat we als land sterker uit dit referendum zijn gekomen.”
De belangstelling onder de IJslandse bevolking was groot. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Thorgerdur Gunnarsdóttir bracht 80 procent van de kiesgerechtigden een stem uit.
Zij beschouwt de hoge opkomst als een positief signaal. “De opkomst van 80 procent laat zien dat dit referendum een overwinning voor de democratie is geweest.” Hoewel de uitslag relatief nipt was, is de politieke consequentie helder. De regering zal de onderhandelingen met de Europese Unie niet hervatten.
Wel blijft er een formele kwestie liggen. Het oorspronkelijke IJslandse verzoek om toe te treden is namelijk opgeschort. Met de parlementaire commissie voor Buitenlandse Zaken wordt besproken wat daarmee moet gebeuren. Volgens Frostadóttir moeten daarbij de verschillende standpunten over het EU-lidmaatschap zorgvuldig worden meegewogen.
Ook vanuit de Europese Unie is inmiddels gereageerd. Voorzitter van de Europese Raad António Costa beschouwt de uitslag volgens zijn woordvoerder als een “democratische keuze van het IJslandse volk”. Die keuze wordt door hem “volledig gerespecteerd”.
Costa en Frostadóttir hebben na het referendum met elkaar gesproken. Daarbij is afgesproken dat beide partijen de bestaande banden verder willen versterken. “IJsland blijft een van de nauwste en meest vertrouwde partners van de EU”, aldus de woordvoerder van Costa.
