De uitzending stond in het teken van de maandenlange onrust in het Brabantse dorp. De gemeente Den Bosch wil vijftig alleenstaande minderjarige asielzoekers opvangen in een voormalig politiebureau op bedrijventerrein De Vutter. Sinds het plan in april bekend werd, is Engelen diep verdeeld geraakt.

Aan tafel bij Eva Jinek zaten twee inwoners van het dorp. Zij vertelden vooral over de manier waarop de discussie is ontspoord. Demonstraties, bedreigingen, bekladdingen en vernielingen hebben volgens hen de onderlinge verhoudingen zwaar beschadigd.

‘Heel persoonlijk geworden’
Akyol zei de ontwikkelingen in Engelen „op de voet” te hebben gevolgd. Wat hem vooral opvalt, is dat de woede zich volgens hem niet alleen tegen bestuurders richt, maar ook rechtstreeks tegen andere inwoners.

„Normaal gesproken keert de woede, of het chagrijn, hoe je het wilt noemen, zich altijd tegen bestuurders, een burgemeester, een wethouder”, zei hij. „Maar in Engelen is het op een of andere manier allemaal heel persoonlijk geworden.”

Hij wees daarbij op vrouwen die een poster voor samenleven achter het raam hadden hangen en vervolgens doelwit werden van intimidatie. Daar trok Akyol een scherpe vergelijking uit. „De tegenstanders van het azc zeggen: wij willen niet dat die mensen komen, want die gaan dan onze vrouwen in gevaar brengen”, aldus Akyol. „Maar als je deze verhalen hier hoort, dan ben je als vrouw die een afwijkende mening hebt niet veilig in Engelen.”

Akyol haalt uit naar azc-critici in Engelen
Ook het argument dat asielzoekers onvoldoende respect zouden hebben voor de Nederlandse democratie draaide hij om. „Die mensen komen hierheen, maar die hebben geen respect voor onze democratie”, vatte hij een argument van tegenstanders samen. „Maar als jij kijkt hoe zij zich gedragen, hoe zij met een democratische besluitvorming omgaan, dan hebben zij ook niet bepaald respect voor een democratie.”

De twee aanwezige inwoners zeiden zelf echter dat de gemeente fouten heeft gemaakt en dat er inhoudelijke bezwaren tegen de gekozen locatie bestaan. Een van hen noemde de bekendmaking van het plan zelfs „een soort overval” door de gemeente. Volgens haar bleek achteraf dat er al veel langer over de opvang werd gesproken voordat inwoners werden geïnformeerd.

Een van de vrouwen zei bovendien expliciet dat zij de gekozen plek zelf niet geschikt vindt. „Er zijn feitelijkheden waarom die plek niet geschikt is”, verklaarde zij.

Intimidatie over en weer
De onrust in Engelen kent inmiddels meerdere kanten. Het begon er mee dat er protestborden tegen het azc zomaar werden vernield. Vervolgens werden woningen en eigendommen van mensen die positief tegenover de opvang stonden, beklad met allerlei teksten. Premier Rob Jetten sprak destijds van "lelijk vandalisme". In augustus werden daarvoor een 52-jarige man en een 18-jarige vrouw aangehouden.

Maar daarna werden ook uitgesproken tegenstanders van het azc doelwit. Bij woningen werden hakenkruizen gespoten en verschenen teksten als „racisten” en „fascist”. Wie daarachter zat, is niet vastgesteld. Daardoor is een situatie ontstaan waarin zowel voor- als tegenstanders met intimidatie te maken hebben gekregen.

Een van de vrouwen aan tafel vertelde zelf hoe zij werd aangesproken nadat ze een anti-azc-poster van een openbare vuilnisbak had gehaald. Later stopte volgens haar een zwarte bus met twee mannen naast haar. Zij zouden hebben gezegd dat tegenstanders met meerdere auto's door het dorp reden en elkaar via een app op de hoogte hielden.

„Ik zeg: weet je dat ik hier heel erg van schrik? Dat ik dit gewoon heel intimiderend vind”, vertelde ze. Een van de mannen zou daarop hebben geantwoord: „Ja, maar wij gaan voor een Veilig Engelen.”

Angst om je uit te spreken
Een andere inwoner vertelde dat zelfs publiek kritiek leveren op de manier waarop het azc-debat wordt gevoerd haar veel moeite kostte. „Ik ben ontzettend bang geweest om daar kritiek te leveren”, zei ze over een inspraakavond bij de gemeente. Haar kinderen wilden volgens haar niet dat ze zou spreken, uit angst voor bekladdingen en problemen met leeftijdsgenoten.

Na haar toespraak kreeg ze naar eigen zeggen juist veel positieve reacties, ook van mensen die inhoudelijk anders over het azc denken.

Dat was voor Akyol reden om te waarschuwen tegen het beeld dat Engelen alleen uit twee harde kampen bestaat. Volgens hem is er een grote groep inwoners die veel genuanceerder denkt, maar minder zichtbaar is. „Het is altijd zwart of wit”, zei hij. „Maar er is een hele grote zwijgende meerderheid die er echt niet zo hard in staat als wij hier allemaal zien.”

De gemeente neemt op 16 september een definitief besluit over de opvang. De inwoners aan tafel hopen vooral dat intimidatie daarbij geen rol speelt. Tegelijk willen zij dat de inhoudelijke bezwaren tegen de locatie serieus worden meegewogen.