Ook koning Willem-Alexander is aanwezig bij de opening op 29 oktober. Hij woont de plenaire bijeenkomst bij en spreekt daarna met deelnemers uit verschillende werelddelen over de aanpak van racisme en discriminatie.

Het gaat om de vijfde editie van het jaarlijkse UNESCO-forum. Nederland organiseert de tweedaagse bijeenkomst samen met UNESCO. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR), Rabin Baldewsingh, heeft namens Nederland de leiding over de organisatie. Zijn bureau valt onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Ministers en burgemeesters naar Den Haag
Het evenement moet aanzienlijk groter worden dan alleen een serie toespraken. Volgens de organisatie worden ministers, burgemeesters, VN-vertegenwoordigers, wetenschappers, jongeren, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers uit meer dan tachtig landen verwacht. De volledige lijst met buitenlandse ministers en hoofdsprekers is vooralsnog niet openbaar gemaakt. 

Het programma telt vijf grote plenaire bijeenkomsten en achttien kleinere themasessies. Ook komt er een afzonderlijke bijeenkomst voor ministers en een internationale sessie waarin burgemeesters hun aanpak met elkaar vergelijken.

Onderwerpen lopen uiteen van structureel racisme en economische ongelijkheid tot kunstmatige intelligentie, onderwijs en media. Ook religieuze dialoog, raciaal profileren en de rol van steden komen aan bod. 

Het centrale motto luidt dit jaar: ‘Van toezegging naar verantwoording: verander het systeem, verander de toekomst.’ Daarmee wil UNESCO de nadruk verschuiven van nieuwe verklaringen en beloften naar de daadwerkelijke uitvoering van antiracismebeleid. 

„De uitdaging is vandaag niet langer het uitspreken van nieuwe ambities, maar het daadwerkelijk uitvoeren ervan”, zegt Baldewsingh. Volgens hem moet de bijeenkomst draaien om „implementatie, verantwoording en structurele verandering”. 

Herstel voor slavernijverleden op agenda
Een opvallend onderdeel is de aandacht voor zogenoemde reparatory justice, herstelrecht voor historisch onrecht zoals slavernij en kolonialisme. UNESCO presenteert in Den Haag een nieuwe internationale Global Toolkit on Reparatory Justice. Daarin komen onder meer modellen voor beleid, waarheidsvinding, institutionele hervormingen en manieren om herstelmaatregelen te beoordelen. Aan de ontwikkeling ervan werkten vertegenwoordigers van universiteiten, maatschappelijke organisaties, kerken en herstelcommissies mee. 

Nederland speelt binnen dat onderwerp een zichtbare rol. UNESCO verwijst daarbij onder meer naar de Nederlandse excuses voor het slavernijverleden van zowel de regering als de koning. De Haagse top valt bovendien binnen het tweede Internationale Decennium voor Mensen van Afrikaanse Afkomst, dat van 2025 tot 2034 loopt.

Nederland wil internationale rol
De bijeenkomst werd in april officieel aangekondigd op het UNESCO-hoofdkantoor in Parijs. Daarbij waren onder anderen Baldewsingh, UNESCO-bestuurder Lidia Brito, topambtenaar Arne van Hout van Binnenlandse Zaken en UNESCO-goodwillambassadeur Xueli Abbing aanwezig. 

Baldewsingh presenteert het binnenhalen van de top als een kans voor Nederland om internationaal een grotere rol te spelen in de bestrijding van discriminatie. „Internationale samenwerking is geen luxe maar een noodzaak”, zei hij eerder. „Dit forum brengt landen, kennis en praktijk samen en dwingt ons om van beleid naar concrete actie te gaan.” 

Die internationale bijeenkomst krijgt op 29 oktober dus ook politieke steun op het hoogste niveau. Jetten opent het forum namens de Nederlandse regering, terwijl Willem-Alexander zich aansluit bij de gesprekken met internationale deelnemers.