Europa zoekt miljarden aan bezuinigingen, Brussel trekt juist miljarden uit voor ngo’s
Terwijl meerdere EU-landen aandringen op forse bezuinigingen op de volgende Europese meerjarenbegroting, wil de Europese Commissie juist miljarden reserveren voor ngo’s, media en programma’s rond zogeheten Europese waarden. Centraal staat het nieuwe programma AgoraEU, dat verschillende bestaande fondsen samenvoegt. De Commissie wil daarvoor 7,6 miljard euro uittrekken omgerekend naar het prijsniveau van 2025. Het programma moet onder meer maatschappelijke organisaties, media, cultuur en activiteiten rond democratie, gelijkheid en grondrechten financieren. Critici waarschuwen dat Brussel daarmee organisaties financiert die zelf invloed uitoefenen op politiek beleid en het publieke debat.
Dat plan maakt deel uit van de voorgestelde EU-begroting voor 2028 tot en met 2034. De totale begroting bedraagt bijna 2 biljoen euro. De Commissie wil daarvoor ook nieuwe inkomstenbronnen invoeren die gemiddeld 58,5 miljard euro per jaar moeten opleveren. Tegelijk klinkt vanuit verschillende lidstaten kritiek op de omvang van de plannen en wordt aangedrongen op lagere uitgaven.
Miljarden voor maatschappelijke organisaties
AgoraEU krijgt drie onderdelen. Die richten zich op cultuur, media en op democratie, burgers, gelijkheid, rechten en waarden. Volgens de Commissie moet het programma onder meer burgerparticipatie vergroten, media ondersteunen en Europese waarden zoals democratie, gelijkheid en de rechtsstaat bevorderen. Ook maatschappelijke organisaties vallen onder het nieuwe fonds.
Juist de financiering van ngo’s ligt al langer onder een vergrootglas. De Europese Rekenkamer concludeerde in 2025 dat er geen betrouwbaar totaaloverzicht bestaat van hoeveel Europees geld bij ngo’s terechtkomt. In de periode 2021 tot en met 2023 ontvingen ngo’s volgens de Rekenkamer ongeveer 7,4 miljard euro uit belangrijke interne EU-programma’s. Ook was volgens de toezichthouder niet altijd duidelijk welke organisaties met Europees geld lobby- en belangenbehartigingsactiviteiten uitvoerden.
Rekenkamer kritisch op transparantie
De Rekenkamer waarschuwde dat informatie over Europese ngo-financiering versnipperd, onvolledig en niet altijd betrouwbaar is. Laima Andrikienė van de Europese Rekenkamer zei hierover: 'Transparantie is cruciaal om geloofwaardige deelname van ngo’s aan de Europese beleidsvorming te garanderen.' Volgens de Rekenkamer moeten burgers beter kunnen zien wie geld ontvangt, waarvoor dat wordt gebruikt en welke belangenactiviteiten ermee worden betaald.
De Commissie verdedigt de uitgaven juist als investering in een sterke maatschappelijke ruimte en vrije media. Brussel stelt dat AgoraEU moet bijdragen aan culturele diversiteit, mediavrijheid en betrokkenheid van burgers. De discussie draait daarmee niet alleen om de hoogte van de Europese begroting, maar ook om de vraag welke uitgaven prioriteit krijgen wanneer lidstaten tegelijkertijd aandringen op financiële terughoudendheid.
