De nieuwe informatie komt uit een Woo-besluit van eind augustus. De politie reageerde daarmee op een verzoek om documenten over de veiligheid van het azc aan de Pastoorsmast in Nuenen.

De verzoeker wilde onder meer weten welke risico's de politie had onderzocht, hoeveel politiemensen beschikbaar zouden zijn en welke afspraken waren gemaakt over beveiliging en optreden bij incidenten.

Het antwoord is opmerkelijk. De politie laat weten dat er geen documenten zijn gevonden over risicoanalyses voor de openbare orde die specifiek op Nuenen betrekking hebben.

Ook over de politiecapaciteit ontbreken locatiegebonden stukken. Voor de aanrijtijden verwijst de politie naar de algemene gegevens op Politie Data.

Verder heeft de politie geen documenten aangetroffen met vastgelegde afspraken over de inzet van particuliere beveiligers of een zogenoemde escalatieladder. Daarin wordt normaal beschreven welke stappen bij oplopende problemen worden gezet.

Alle vrijgegeven stukken stammen uit november 2024
De politie heeft wel elf documenten openbaar gemaakt. Het gaat om vier e-mails en zeven conceptversies van het veiligheidsplan voor het azc.

Uit de inventarislijst blijkt dat alle stukken dateren van 7 tot en met 18 november 2024. In elf dagen wisselden de gemeente, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de politie verschillende versies van het plan uit.

De gemeente stuurde concepten rond en vroeg om opmerkingen. Op 13 november bereikten gemeente en COA volgens de correspondentie overeenstemming over wijzigingen.

Een dag later werd met spoed aandacht gevraagd voor aanvullingen over gedragsregels en omgangsvormen. Die waren afkomstig van de burgemeester.

In de openbaar gemaakte stukken is geen afzonderlijk, uitgewerkt politieadvies over de risico's rond het azc zichtbaar. Wel kunnen opmerkingen tijdens overleg zijn gegeven of in deels afgeschermde passages staan.

Het definitieve veiligheidsplan werd later opgenomen in een bestuursovereenkomst tussen de gemeente en het COA. Die werd op 13 januari 2025 ondertekend door toenmalig waarnemend burgemeester Madeleine van Toorenburg (CDA) en COA-bestuurder Joeri Kapteijns.

Veiligheidsplan benoemt wel ernstige risico's
Het ontbreken van een eigen politierapport betekent niet dat de gemeente geen veiligheidsplan heeft opgesteld.

In het gemeentelijke plan worden uiteenlopende risico's genoemd. Het gaat onder meer om overlast, strafbare feiten, verstoring van de openbare orde, spanningen tussen bewoners en mogelijke signalen van radicalisering of mensenhandel.

Ook de ligging van het opvangcentrum speelt een rol. In de omgeving bevinden zich sportaccommodaties, woningen en een hospice.

Het plan voorziet in particuliere beveiliging die dag en nacht aanwezig is. Daarnaast worden camera's ingezet en probeert de politie zo veel mogelijk een vaste wijkagent beschikbaar te stellen.

Er zijn bovendien drie scenario's beschreven: een normale situatie, toenemende onrust en ernstige escalatie. In de laatste situatie neemt de politie de leiding.

Hoeveel beveiligers daadwerkelijk worden ingezet en welke specifieke politiecapaciteit voor het centrum beschikbaar is, staat niet concreet in het plan.

Rechter greep eerder in vanwege veiligheid
De veiligheidsafspraken rond het azc leidden eerder al tot een rechtszaak. In november 2025 oordeelde de rechtbank Oost-Brabant dat de gemeente onvoldoende had geregeld om de sociale veiligheid juridisch te beschermen.

Volgens de rechter waren afspraken in de bestuursovereenkomst niet automatisch afdwingbaar tegenover derden. De voorzieningenrechter merkte daarover op dat de politie met zulke afspraken weinig kon beginnen. De rechter schorste daarom de vergunning voor het gebruik van het azc. De bouw mocht wel doorgaan.

Ook een gemeentelijke bezwaarschriftencommissie uitte kritiek. In haar advies stelde zij dat het college de sociale veiligheid "niet, althans onvoldoende kenbaar" had meegewogen.

Daarna paste de gemeente de vergunning aan. Belangrijke veiligheidsafspraken werden alsnog als voorschriften opgenomen, zodat er beter op gehandhaafd kon worden.

In juni 2026 volgde een nieuwe procedure. Toen oordeelde de voorzieningenrechter dat niet was gebleken dat de sociale veiligheid nog onvoldoende juridisch was gewaarborgd.

De bouw en ingebruikname mochten daardoor doorgaan. Een definitief oordeel over alle bezwaren moest in de hoofdzaak volgen.

Pijpbom en brandstichting tijdens bouw
De discussie over veiligheid kreeg in juni een nieuwe lading toen bij het toekomstige azc explosieven werden aangetroffen. Op 18 juni werden in het pand een vuurwerkmortier en een pijpbom gevonden. De Explosieven Opruimingsdienst stelde vast dat het om echte explosieven ging.

Eerder waren bij het gebouw al brandstichting en vernielingen gemeld. De incidenten waren gericht tegen de opvanglocatie en vormen geen aanwijzing voor strafbaar gedrag van toekomstige bewoners.

Burgemeester Freek van Genugten (CDA) sprak destijds van een gevaarlijke situatie. Ook het COA reageerde geschrokken.

De Woo-publicatie bevat geen nieuwe stukken over een aangepaste risicoanalyse naar aanleiding van de explosievenvondst.

Dat betekent niet automatisch dat de politie na het incident geen veiligheidsmaatregelen heeft genomen. Het besluit gaat uitsluitend over documenten die bij de geraadpleegde politiefunctionarissen binnen de reikwijdte van het verzoek zijn gevonden.

Azc inmiddels geopend voor 159 bewoners
Ondanks de juridische procedures en de incidenten ging het azc op 8 september open. Die dag arriveerden de eerste 56 bewoners.

De opvanglocatie is bedoeld voor maximaal 159 mensen. Het gaat om een regulier asielzoekerscentrum voor gezinnen en alleenstaanden. De bestuursovereenkomst geldt aanvankelijk vijf jaar, met een mogelijke verlenging tot tien jaar.

De gemeente en het COA hebben afspraken gemaakt over toezicht, overleg met omwonenden en maatregelen bij ernstige overlast.

Bij aanhoudende structurele ongeregeldheden kan de gemeente onder voorwaarden de overeenkomst opzeggen. In dat geval moet de opvang uiteindelijk worden beëindigd.

Vragen over voorbereiding blijven bestaan
Met het openbaar maken van de politiedocumenten ontstaat een duidelijker beeld van de voorbereiding van het azc. De gemeente stelde een veiligheidsplan op en overlegde daarover met politie en COA. Toch blijkt de politie zelf geen afzonderlijke risicoanalyse voor de openbare orde of specifieke capaciteitsrapportage voor Nuenen te hebben aangetroffen.

Ook ontbreken bij de politie vastgelegde protocollen over de particuliere beveiliging en de escalatie bij incidenten. Dat roept de vraag op waarop de politie haar inzet rond de opvanglocatie heeft gebaseerd en welke aanvullende afspraken mogelijk buiten de gevonden documenten zijn gemaakt.

Evenmin is duidelijk of de gemeente of het COA zelf een afzonderlijke risicoanalyse heeft laten uitvoeren. Het Woo-verzoek was immers gericht aan de politie en niet aan die organisaties.

Het azc is inmiddels in gebruik. De rechter heeft de aangepaste veiligheidsvoorschriften voorlopig voldoende geacht. Maar hoe de politiecapaciteit en de risico's rond de locatie precies zijn beoordeeld, wordt uit de nu openbaar gemaakte politiedocumenten niet duidelijk.