De problemen begonnen na het uitbreken van de door de Verenigde Staten en Israël geleide oorlog tegen Iran, eind februari. Ook andere militaire acties in het Midden-Oosten verstoren vliegroutes. In juli meldde Frontex nog circa 4.000 niet-uitgevoerde terugkeeroperaties. Twee maanden later was dat aantal opgelopen tot 5.500.

Luchtruim blijft onzeker
De verstoringen raken vluchten boven onder meer Iran, Irak, Syrië, Libanon, Israël, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Ook Bahrein en Koeweit werden getroffen door sluitingen of beperkingen. Sommige EU-landen stopten tijdelijk met het plannen van vluchten die Frontex zou ondersteunen. Daardoor bleven uitzettingen liggen.

De Europese luchtvaartautoriteit EASA waarschuwt nog altijd voor risico's in verschillende delen van de regio. In juli werden afzonderlijke veiligheidswaarschuwingen ingesteld voor Iran, Irak en Libanon. Ook waar luchtruim weer toegankelijk is, kunnen regels en vliegroutes plotseling veranderen. Dat bemoeilijkt nieuwe afspraken over terugkeer.

Meer terugkeer, toch achterstand
Opmerkelijk is dat Frontex eerder juist een stijging van het aantal terugkeerders bekendmaakte. In de eerste zes maanden van 2026 ondersteunde de organisatie de terugkeer van ruim 33.000 mensen, tegenover ongeveer 30.000 een jaar eerder. Ongeveer 21.000 mensen vertrokken vrijwillig. Syriërs en Irakezen behoorden tot de tien meest voorkomende nationaliteiten.

Frontex-directeur Hans Leijtens benadrukte in september het belang van terugkeer. 'Terugkeer maakt het hele migratiesysteem geloofwaardig. Als iemand geen recht heeft om te blijven, moet diegene terugkeren. Anders laat het systeem de mensen in de steek die daadwerkelijk bescherming nodig hebben', verklaarde hij.

Bestaande problemen worden groter
Het conflict komt bovenop hindernissen die de EU al langer tegenkomt. Landen hebben verschillende procedures, sommige mensen verdwijnen uit beeld en landen van herkomst weigeren soms hun eigen onderdanen terug te nemen. De onveilige vliegverbindingen vormen nu een extra probleem.

Eurocommissaris voor Migratie Magnus Brunner wil het aantal terugkeeroperaties verder verhogen. Over de 33.000 terugkeerders in het eerste halfjaar zei hij: 'Maar dit aantal moet aanzienlijk omhoog.' De Europese Commissie wil Frontex daarbij een grotere rol geven. Ondertussen blijft onduidelijk wanneer alle uitgestelde terugkeeroperaties alsnog kunnen worden uitgevoerd.