Het ministerie in Madrid publiceerde de cijfers op 16 oktober. Over het hele jaar tot 15 oktober telden de eilanden 8.970 aankomsten, 33,5 procent minder dan de 13.491 een jaar eerder. Het najaar draait dat beeld om. In september kwamen 1.970 mensen aan, 173 procent meer dan in september 2025.

Volgens woordvoerder Alfonso Cabello van de Canarische regering waren het er in oktober tot en met de 19e al 2.308, tegen 808 in heel oktober 2025. De regio heeft 2.614 minderjarige migranten onder voogdij en heeft eerder gesloten opvangcentra heropend, onder meer op Lanzarote.

Bijna de helft van de aankomers op de Canarische route landt op El Hierro. Daar kwamen tot 30 september 3.515 mensen aan in 31 kano's, gemiddeld 113 per boot. Op 18 en 19 oktober volgden drie kano's met samen 454 mensen. Op een boot uit het Gambiaanse Gunjur stierven onderweg drie mensen.

Kabinet noemt doorreis ‘nihil’
In Den Haag zag het kabinet deze zomer geen reden om de grens langer te controleren. Op 7 augustus beantwoordde Van den Brink Kamervragen van de JA21-Kamerleden Diederik Boomsma en Simon Ceulemans over Ceuta, de Spaanse stad aan de Noord-Afrikaanse kust. Daar kwamen op 30 en 31 juli volgens de Spaanse regering 70.000 tot 72.000 mensen over land binnen.

„Doorreizen vanuit Ceuta naar de rest van Schengen gaat enkel gecontroleerd. Hierdoor is de kans op ongeregistreerde doorreis nihil”, schreef de minister. De gebeurtenissen gaven volgens hem „geen aanleiding om de tijdelijke maatregel van binnengrenscontroles te verlengen”. De controles, die PVV'er Marjolein Faber als minister had ingevoerd, stopten eind september.

In een ander antwoord van dezelfde dag, aan Kamerlid Annelotte Lammers (Groep Markuszower), schreef Van den Brink: „De irreguliere migranten zijn, door de chaotische situatie op 30 en 31 juli jl., niet geregistreerd bij binnenkomst van Ceuta.” Er waren volgens het kabinet „tot op heden geen secundaire bewegingen naar het Europese vasteland” vastgesteld, dus geen doorreis naar het Spaanse vasteland of verder.

Smokkelaars vroegen 9.000 euro
Twee weken later rolde de Spaanse politie twee netwerken op die migranten van Ceuta naar het Spaanse vasteland brachten, voor 8.000 tot 9.000 euro per persoon en zonder reddingsvesten. Vijf mensen werden aangehouden.

Begin september hield de Guardia Civil in Ceuta een man aan die onherroepelijk was veroordeeld voor jihadistisch terrorisme. Hij was ondanks een inreisverbod tijdens de massale binnenkomst van eind juli de stad in gekomen. Volgens een Spaanse politievakbond verblijven er nog 7.000 tot 8.000 migranten.

Asielzoekers uit Ceuta die in Nederland opduiken, worden volgens het kabinet „overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV)”. Dat zijn de Europese regels die bepalen welk land een asielaanvraag behandelt. Hoe Nederland iemand herkent die bij binnenkomst nergens is geregistreerd, staat niet in de antwoorden.

Terugsturen naar Spanje lukte vorig jaar maar ten dele. Volgens Eurostat ontving Spanje in 2025 703 verzoeken uit Nederland om een asielzoeker terug te nemen. Er werden 218 mensen daadwerkelijk overgedragen.

Officiële daling zonder Ceuta
Op papier daalt de migratie naar Spanje. Het ministerie telde van 1 januari tot 15 oktober 27.230 irreguliere aankomsten, tegen 28.922 vorig jaar. Bij de cijfers voor Ceuta en Melilla staat een voetnoot: „Niet inbegrepen zijn de binnenkomsten van 30 en 31 juli, die al een eerste screening hebben ondergaan.” Ook zonder die dagen kwamen dit jaar 4.076 mensen over land Ceuta binnen, 41 procent meer dan de 2.890 in 2025.

Ook het Europese grensagentschap Frontex ziet een daling. Van januari tot en met september telde het 90.865 irreguliere oversteken van de buitengrenzen van de Europese Unie, bijna een derde minder dan een jaar eerder. Het coördinatiecentrum van de Guardia Civil op de eilanden zegt dit jaar 17.000 vertrekken vanaf de Afrikaanse kust te hebben verhinderd, ongeveer 70 procent van de pogingen. Op de Canarische route lag het aantal in september volgens Frontex wel ruim vier keer hoger dan in augustus.

Vertrek schuift op naar Gambia
Volgens de VN-migratieorganisatie IOM verschuiven de vertrekken op de Canarische route door strengere controles in Marokko, Mauritanië en Senegal naar Gambia, Guinee en Guinee-Bissau. De tochten worden daardoor tot 750 kilometer langer. De Europese Unie zegde Mauritanië in 2024 ruim 210 miljoen euro toe voor onder meer grensbewaking en de bestrijding van mensensmokkel.

Frontex-directeur Hans Leijtens waarschuwt: „Smokkelnetwerken verdwijnen niet als de cijfers dalen, ze verplaatsen zich en wachten op een kans.”

De Canarische president Fernando Clavijo vroeg op 13 oktober om inzet van Frontex op de Canarische route. Het volgende tweewekelijkse overzicht van het Spaanse ministerie loopt tot en met 31 oktober.