Opvang ‘onhoudbaar’, toch haalt kabinet 1.400 vluchtelingen hierheen

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) laat in 2026 en 2027 samen 1.400 vluchtelingen naar Nederland overkomen, terwijl hij de asielopvang zelf „onhoudbaar” noemt. Dat blijkt uit een Kamerbrief van 10 november. De vluchtelingen krijgen bij aankomst direct een verblijfsvergunning, zonder asielprocedure. Omdat er dit jaar veel minder komen dan afgesproken, volgt in 2027 een inhaalslag.
In de brief legt Van den Brink het beleidskader voor hervestiging in 2026 en 2027 vast. Nederland neemt in die twee jaar 400 vluchtelingen op via het eigen quotum, 200 per jaar, en 1.000 via de afspraken met Turkije, 500 per jaar. Bij hervestiging selecteert de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR vluchtelingen in een ander land, waarna Nederland hen actief overbrengt.
Over de timing is de brief duidelijk: „Vanwege de start van de uitvoering van de Hervestigingsverordening met het Unieplan per januari 2026 en de gemiddelde duur van het hervestigingsproces ligt het aantal aankomsten in 2026 aanzienlijk lager. In 2027 wordt dit ingelopen om te voldoen aan de gemaakte afspraken.” Het Unieplan is het eerste gezamenlijke hervestigingsplan van de Europese Unie. Hoeveel vluchtelingen er dit jaar al zijn aangekomen en hoeveel er volgend jaar komen, staat niet in de brief.
Direct een vergunning en een woning
„Bij aankomst ontvangen hervestigers een asielvergunning; zij hoeven in Nederland geen asielproces te doorlopen omdat hier in de selectiefase al op is getoetst”, schrijft de minister. Die toetsing doen de IND, het COA en artsen van het Bureau Medische Advisering vooraf, in het land waar de vluchteling verblijft.
„Vervolgens is het uitgangspunt dat zij direct in een gemeente worden gehuisvest”, staat in de brief. Alleen als dat niet lukt, gaan ze eerst naar een COA-locatie. Vluchtelingen kunnen zich niet zelf aanmelden en niet kiezen naar welk land ze gaan.
De 1.000 vluchtelingen uit Turkije komen voort uit de EU-Turkijeverklaring van 2016. Nederland zet die hervestiging voort „ter ondersteuning van de algehele situatie van alle vluchtelingen in dat land, waaronder ook Afghanen”. Het eigen quotum richt zich onder meer op vluchtelingen in Egypte en op mensen die uit Libië naar een noodopvang in Rwanda zijn gebracht.
Opvang zit op 102 procent
Een maand eerder stuurde dezelfde minister alle gemeenten een brief over de tekorten in de asielopvang. „Ondanks de geleverde inzet is de situatie in de opvang opnieuw onhoudbaar geworden”, staat daarin. Het COA zat op 102 procent van zijn capaciteit. Zonder ingrijpen lopen de tekorten volgens de minister op tot 3.600 plekken begin januari en 7.600 in april.
In de opvang wonen ongeveer 17.000 statushouders, van wie 12.000 er langer zitten dan de veertien weken waarbinnen zij een woning zouden moeten krijgen. De minister vraagt provincies om duizenden extra tijdelijke plekken, beschikbaar tot oktober 2027. Gemeenten die te weinig opvang regelen, komen onder de Spreidingswet onder toezicht.
Twee pagina's, geen toelichting
Met de brief legt Van den Brink een toezegging vast die zijn voorganger in november 2025 aan Brussel deed. In de ambtelijke beslisnota van 5 oktober, twee pagina's lang, staat onder het kopje toelichting alleen: „Niet van toepassing.” Wat de hervestiging kost, staat niet in de brief en niet in de nota.
JA21 vroeg vorig jaar december waarom het kabinet vluchtelingen uit Turkije moet hervestigen, of Nederland daartoe verplicht is en of het niet beter kan worden opgeschort. Het kabinet antwoordde dat de samenwerking met Turkije „zeer goed” verloopt en dat de afspraken „door alle betrokken partijen worden nagekomen”.
Eerder wel op de rem
Opschorten is niet nieuw. In augustus 2022 stopte het kabinet de hervestiging uit Turkije tot eind 2023, omdat die bij de overvolle opvang in Ter Apel „onverantwoord” was, zo staat in de maatregelen van toen. Daarna werd de route hervat met 500 in plaats van 1.000 vluchtelingen per jaar.
Het aantal hervestigde vluchtelingen ging de afgelopen jaren ook omlaag. Het kabinet-Schoof verlaagde het eigen quotum per 1 januari 2025 van 500 naar 200 per jaar; in 2025 kwamen er via dat quotum 200. Het gaat om door UNHCR geselecteerde, kwetsbare vluchtelingen die vooraf aan het Nederlandse asielbeleid worden getoetst. Syriërs komen na de val van Assad veel minder vaak in aanmerking.
De aantallen voor 2026 en 2027 stonden sinds eind 2025 in Kamerstukken. Met de brief van 10 november zijn ze vastgelegd als nationaal beleid. De inhaalslag valt in 2027, het jaar waarvoor de minister nu extra opvangplekken zoekt.























































