Kabinet hield klimaatbrief tien maanden achter wegens Greenpeace-zaak

Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) heeft de Tweede Kamer op 16 november een klimaatbrief gestuurd die al sinds 9 januari klaar was. Uit de ambtelijke beslisnota blijkt dat de klimaatbrief werd vastgehouden tot het kabinet had besloten over het hoger beroep in de klimaatzaak over Bonaire, aangespannen door Greenpeace. De Kamer kreeg in maart alleen andere redenen te horen.
De beslisnota van 7 oktober is gericht aan Berendsen. „Uw voorganger is op 9 januari 2026 inhoudelijk akkoord gegaan met de reactie van het kabinet”, schrijven de ambtenaren. Daarna volgt waarom de klimaatbrief toch bleef liggen: „Afwachtende het besluit en vormgeving van hoger beroep werd interdepartementaal verzocht de Kamerbrief met analyse aan te houden.”
Vanuit de samenwerkende ministeries werd dus gevraagd te wachten tot duidelijk was hoe de Staat de rechtszaak over Bonaire zou aanvechten. Welk ministerie dat vroeg, en wanneer, staat niet in de nota.
De tekst is intussen ook aangepast. „Kwesties die raken aan de Bonaire zaak zijn verwerkt in de huidige versie”, staat in dezelfde nota. Welke passages na januari zijn veranderd, blijkt niet uit de stukken. De versie van 9 januari is niet openbaar.
Kamer hoorde andere redenen
Op 10 maart liet Berendsen de Kamer in een brief weten dat de reactie later kwam. „De reactie vraagt om een gedegen inhoudelijke analyse en om interdepartementale afstemming. Vanwege het aantreden van het nieuwe kabinet is er meer tijd nodig”, schreef hij. De Kamer kon de klimaatbrief in het tweede kwartaal verwachten. De rechtszaak over Bonaire werd in die brief niet genoemd.
De beslisnota noemt de analyse, het overleg tussen ministeries en het nieuwe kabinet wel als oorzaken, naast de uitspraak in de Bonaire-zaak. „Vanwege deze factoren heeft de afstemming van de Kamerbrief meer tijd in beslag genomen dan voorzien”, schrijven de ambtenaren.
Zeven maanden na besluit
Het kabinet besloot al in het voorjaar om in hoger beroep te gaan. Na een overleg van betrokken ministers op 31 maart bekrachtigde de ministerraad dat op 10 april. Diezelfde dag werden beide Kamers ingelicht. Daarna duurde het nog ruim zeven maanden voordat de klimaatbrief de Tweede Kamer bereikte.
Wat de ambtenaren bedoelen met de „vormgeving” van het hoger beroep, leggen ze niet uit. Volgens Greenpeace begon het hoger beroep formeel op 15 september.
Wat de rechter besliste
Op 28 januari oordeelde de rechtbank Den Haag in een zaak van Greenpeace en acht inwoners van Bonaire dat de Staat de eilanders onvoldoende beschermt tegen klimaatverandering. Volgens de uitspraak moet de Staat binnen 18 maanden bindende doelen vastleggen voor minder uitstoot in de hele economie, ook in de lucht- en scheepvaart. Uiterlijk in 2030 moet er een plan liggen om Bonaire tegen de gevolgen te beschermen.
De rechtbank betrok daarbij het advies van het Internationaal Gerechtshof, het rechtsorgaan van de Verenigde Naties in Den Haag. Dat hof bracht op 23 juli 2025 unaniem een advies uit over wat landen volgens het internationaal recht tegen klimaatverandering moeten doen. Over dat advies gaat de klimaatbrief.
Advies bruikbaar in rechtszaken
In de klimaatbrief zelf schrijft het kabinet dat het advies „niet juridisch bindend” is, maar wel een „gezaghebbende uitleg” geeft. Nederland „onderschrijft de daarin gegeven uitleg”. Ook staat erin dat „de bevindingen van het Hof gebruikt worden door staten wanneer zij andere staten aansprakelijk willen stellen”, en dat het advies in lopende en toekomstige rechtszaken kan worden aangehaald, ook in Nederland.
Tegelijk vecht het kabinet het Bonaire-vonnis aan dat dat advies meewoog. In de brief over het hoger beroep zei het kabinet „bedenkingen” te hebben bij „het door de rechtbank gehanteerde juridisch kader”.
Dat de Staat een juridische analyse aanhoudt terwijl hij zelf procedeert, is niet ongebruikelijk. De klimaatbrief noemt het hoger beroep ook openlijk: „Tegen het vonnis van de rechtbank Den Haag heeft de Staat hoger beroep ingesteld.” Uit de stukken blijkt niet dat er informatie uit de brief is weggelaten.
Deadline juli 2027
De brief is mede ondertekend namens de ministers van Klimaat en Groene Groei, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, en Infrastructuur en Waterstaat. Volgens de rechtbank moeten de uitstootdoelen uiterlijk 28 juli 2027 in de wet staan. De Staat heeft het gerechtshof gevraagd dat bevel op te schorten zolang het hoger beroep loopt. Volgens Greenpeace behandelt het hof dat verzoek eerst.


















































