De naamsverandering komt voort uit een "gedeeld ongemak" met de term 'vaderlands'. De titel werd in 2000 voor het eerst toegekend aan dichter Gerrit Komrij. Destijds was de naam bedoeld als een speelse knipoog naar nationalistische sentimenten, maar volgens de huidige titelhouders is de gevoelswaarde van het woord veranderd.

Huidig Dichter des Vaderlands Babs Gons zegt dat de ironische ondertoon vaak niet werd begrepen. Samen met andere cultuurdragers, zoals componist Anne-Maartje Lemereis, theoloog Mirella Klomp, fotograaf Marwan Magroun, denker Marjan Slob en stripmaker Jan Vriends, besloot ze dat het tijd werd voor een neutrale en tijdloze titel.

Volgens Gons sluit de nieuwe naam Dichter der Nederlanden beter aan bij een bredere identiteit. “We hebben een vaderland en een moederland, adoptielanden, tweede en derde landen,” stelt ze. De titel zou op een poëtische manier recht doen aan de diverse 'Nederlanden': van de Europese en Caribische delen van het Koninkrijk tot het contrast tussen stad en platteland.

De betrokken kunstenaars benadrukken dat er geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen vaderland en moederland. Daarmee zouden nieuwe generaties zich beter kunnen herkennen in de titel.