Boualem Sansal is een internationaal gevierde schrijver. Hij schrijft in het Frans en won in het verleden literaire prijzen als de Prix du roman arabe, de Friedenspreis des Deutschen Buchhandels en de Grand Prix de la Francophonie van de Académie Française. Zijn romans gaan vaak over vrijheid, dictatuur en extremisme.

Sansal verwierf faam met zijn dystopische roman 2084: La Fin du Monde, waarin hij waarschuwt voor een toekomst waarin een islamistische dictatuur de wereld beheerst. Hij noemde zichzelf atheïst, maar sprak geregeld zijn bewondering uit voor westerse spiritualiteit en vrijheid. Met zijn scherpe kritiek op islamitisch extremisme en zijn beschuldigingen van corruptie binnen het Algerijnse regime, maakte hij zich niet geliefd bij de machthebbers in zijn geboorteland.

In november vorig jaar werd Sansal opgepakt in Algiers. De aanleiding was een interview waarin hij kritiek uitte op de Algerijnse overheid en het koloniale verleden van het land. Zo zei hij onder meer dat Frankrijk ten onrechte Marokkaans grondgebied aan Algerije zou hebben afgestaan. Die uitspraak leidde tot felle politieke reacties en uiteindelijk tot een strafrechtelijk onderzoek. In mei eiste het Franse parlement nog de vrijlating van Sansal, maar zonder effect.

Vijf jaar cel voor ‘aantasting van de nationale eenheid’
Sansal werd veroordeeld op basis van artikel 87 van het Algerijnse Wetboek van Strafrecht. Dat artikel behandelt misdaden tegen de staat, zoals pogingen om de nationale eenheid of veiligheid te ondermijnen. Volgens critici wordt dit artikel vaak ingezet tegen politieke tegenstanders, activisten en schrijvers.

De openbare aanklager had na de eerste veroordeling hoger beroep aangetekend en eiste tien jaar cel. De rechtbank ging daar niet in mee, maar handhaafde het eerdere vonnis van vijf jaar.

Internationale protesten en literaire steun
De zaak van Sansal heeft wereldwijd tot onrust geleid. In Frankrijk kwamen schrijvers, politici en mensenrechtenorganisaties in actie. Tijdens een demonstratie in Parijs op 25 maart sprak onder anderen minister van Binnenlandse Zaken Bruno Retailleau zich uit tegen de veroordeling.

De organisatie Svenska Pen – de Zweedse afdeling van PEN International, die zich inzet voor schrijvers in gevaar – noemde de veroordeling “een directe aanval op de vrijheid van meningsuiting”. De organisatie eist dat de aanklachten tegen Sansal worden ingetrokken.

Ook andere mensenrechtenorganisaties uit Europa en Noord-Afrika uiten felle kritiek. Ze stellen dat Algerije steeds vaker critici het zwijgen oplegt met behulp van vage wetsartikelen en politiek gemotiveerde aanklachten. 

Spanning tussen Frankrijk en Algerije
De veroordeling van Sansal zet de relatie tussen Frankrijk en Algerije opnieuw onder druk. De twee landen hebben een lange en beladen geschiedenis, waarbij het koloniale verleden nog steeds zwaar weegt. De zaak raakt bovendien aan het gevoelige onderwerp van de grenzen en de koloniale erfenis in Noord-Afrika.

Hoewel de Franse regering nog geen officiële diplomatieke reactie heeft gegeven op het vonnis van dinsdag, wordt verwacht dat de zaak zal worden aangekaart in internationale gremia.