Het voorstel is ingediend door VVD-Kamerlid Ingrid Michon-Derkzen. Zij noemt het “een noodzakelijk instrument”. Gemeenten zouden volgens haar steeds vaker te maken krijgen met digitale berichten die “tot geweld kunnen leiden”. Met deze wet kunnen burgemeesters zelfstandig ingrijpen, nog vóórdat het escaleert. Ze mogen berichten laten verwijderen en burgers een dwangsom opleggen als ze weigeren.

Dat kan ook bij berichten die niet strafbaar zijn. Michon-Derkzen benadrukt dat het gaat om “het beschermen van de openbare orde in het digitale domein”.

Jurist: “Waanzin, dit past niet in een vrije samenleving”
Jurist Jeroen Pols is fel tegen. Hij noemt het wetsvoorstel bij De Andere Krant “waanzin”. Volgens hem wordt de rechtsstaat ingeruild voor bestuurlijke willekeur. “In Duitsland en Engeland zie je ook vergaande repressie rond digitale uitingen, maar daar loopt het altijd via de rechter. Hier wil men het via de burgemeester doen — dat is nog een stap verder.”

Pols legt uit dat bestuursrechters slechts marginaal toetsen. “Ze kijken: had de burgemeester kúnnen besluiten? Niet of het ook redelijk was.” Daardoor kunnen ingrijpende maatregelen worden genomen zonder inhoudelijke beoordeling. “Dat past niet binnen een vrije samenleving.” 

“Zelfcensuur is precies wat ze willen”
Ook privacy-activist Wesley Feijth maakt zich zorgen. Volgens hem leidt de wet tot angst en zelfcensuur, vertelt hij bij De Andere Krant. “Als je iets zegt dat niet gewenst is, staat de politie aan je deur. Dit wordt één grote censuurshow,” zegt hij. “Mensen worden bang om nog iets te zeggen. Zo krijg je zelfcensuur, precies wat ze willen.”

Feijth wijst op het bredere plaatje: overheidscontrole op techplatforms. “Tijdens corona hadden overheden al toegang tot een speciaal Facebookportaal om content te laten verwijderen. Dat samenspel tussen big tech en overheden is er al lang.”

Volgens hem dreigen we af te glijden naar een systeem zoals in China. “Als je gedrag de overheid niet zint, krijg je straks geen toegang meer tot apps of voorzieningen. Je zit dan in een digitale gevangenis, zonder dat je het doorhebt.” 

Bits of Freedom: “Vage termen, gevaarlijke bevoegdheden”
Ook Lotte Houwing van Bits of Freedom is kritisch. Volgens haar is het voorstel onnodig én gevaarlijk, vertelt ze bij De Andere Krant. “De lat ligt juridisch heel laag. Het gaat hier niet om strafbare gedragingen, maar om ‘openbare orde’. En dat is een vage grond.”

Ze benadrukt dat burgemeesters al voldoende middelen hebben. “Als een uiting echt opruiend is of haat zaait, dan is er het strafrecht. Daar hoef je dit niet voor te gebruiken.”

Volgens Houwing ondermijnt het wetsvoorstel ook het democratisch debat. “Als iemand iets online zet, zit daar vaak maatschappelijke onvrede onder. Dat veeg je niet weg door het bericht te verwijderen. Je gumt alleen het signaal uit.”