De nieuwe wet verplicht online platforms om “zeer doeltreffende” leeftijdsverificatie toe te passen. Websites die dit weigeren, riskeren hoge boetes of zelfs strafrechtelijke vervolging van leidinggevenden. De focus ligt op pornografie en content over zelfbeschadiging, eetstoornissen en suïcide, maar de wet gaat verder. Ook pesterijen, haatdragende teksten en gevaarlijke internet-challenges vallen onder de regels.

Voor platforms betekent dat: of je voert een strikt leeftijdssysteem in, of je blokkeert risico-inhoud – of je vertrekt uit het VK. Het gevolg? Toegang tot talloze sites en fora is voor Britse gebruikers nu beperkt of volledig onmogelijk.

Subreddits, forums en Wikipedia in de gevarenzone
Grote platforms als Reddit, Bluesky en Discord hebben inmiddels leeftijdsverificatie verplicht gesteld. Wie deze stap niet wil zetten, verliest toegang tot delen van de site. Reddit heeft bijvoorbeeld subreddits zoals r/periods, r/stopsmoking, r/stopdrinking en r/sexualassault ontoegankelijk gemaakt voor gebruikers die zich niet verifiëren. Dit terwijl juist daar veel volwassenen en jongeren terechtkunnen voor steun en informatie.

Bij Discord en Reddit gaat de leeftijdscontrole via externe software zoals Persona en k-ID. Die zijn echter eenvoudig te misleiden, bijvoorbeeld met nepbeelden uit de videogame Death Stranding. Meta (eigenaar van Facebook en Instagram) werkt met het systeem Yoti, dat vooralsnog minder gevoelig lijkt voor manipulatie.

Het platform X (voorheen Twitter) gebruikt voorlopig geen directe ID-check, maar schat leeftijden op basis van profielkenmerken. Binnenkort volgt ook daar een verplichte scan van gezicht of ID. Tot die tijd zijn sommige video’s – zoals beelden van protesten of gewelddadige games – al beperkt zichtbaar. En dat geldt soms zelfs voor gebruikers buiten het VK.

VPN’s in opmars: ‘Privacy boven controle’
Britse gebruikers zoeken massaal een uitweg. VPN-apps, die je locatie maskeren, zijn inmiddels razend populair. In de top 10 van gratis apps in de iOS App Store staan er vijf. Proton VPN, gevestigd in Zwitserland, voert de lijst aan – boven zelfs ChatGPT.

Volgens David Peterson, directeur van Proton VPN, is het aantal Britse gebruikers sinds vrijdag met meer dan 1800 procent gestegen. “Dit laat duidelijk zien dat volwassenen zich zorgen maken over de impact van universele leeftijdsverificatie op hun privacy,” zegt hij tegenover The Verge. “We zien hetzelfde patroon als in landen waar communicatieplatforms worden beperkt.”

Veel gebruikers vrezen dat hun gegevens in handen komen van buitenlandse bedrijven. Zij weigeren hun paspoort, creditcard of gezichtsscan te delen. “Dat gaat mij te ver,” klinkt het op sociale media.

Niet alleen porno: ook hobbysites verdwijnen
De gevolgen van de wet reiken verder dan porno. Volgens McAfee zijn ruim 6.000 adult-sites overgestapt op leeftijdsverificatie, maar duizenden andere sites blokkeren simpelweg alle toegang voor Britse bezoekers. En dat zijn lang niet allemaal schimmige sites.

Ook hobbyfora – over elektrische Renaults, elektronische muziek, sieraden, noem maar op – trekken de stekker eruit. Kleine communities hebben simpelweg geen geld of capaciteit om aan de eisen te voldoen. “We sluiten liever de poort dan dat we miljoenen boetes riskeren,” stellen beheerders tegenover The Verge.

Wikipedia dreigt met soortgelijke stappen. De Wikimedia Foundation waarschuwt dat de wet kan eisen dat ook vrijwillige bijdragers zich identificeren. Dit zou kunnen leiden tot “datalekken, stalking, rechtszaken of zelfs arrestaties door autoritaire regimes,” aldus de organisatie. 

Petitie tegen de wet: ‘Veel te vergaand’
De weerstand groeit. Meer dan 350.000 Britten hebben een petitie ondertekend waarin het parlement wordt opgeroepen de Online Safety Act in te trekken. Volgens de initiatiefnemers is de wet “veel breder en beperkend dan nodig is in een vrije samenleving.” Het aantal handtekeningen is ruim boven de grens van 100.000, wat betekent dat het parlement er nu officieel over moet debatteren.

Toch houdt de Britse toezichthouder Ofcom zich op de vlakte. Tegen The Verge wilde de dienst geen officiële reactie geven. In andere media liet Ofcom weten dat het “nu de naleving beoordeelt” en dat bedrijven die tekortschieten “handhaving kunnen verwachten.”

De paradox van veiligheid
De nieuwe Britse regels zijn ingevoerd met de bedoeling kinderen te beschermen tegen schadelijke online-inhoud. Maar de realiteit is dat ook volwassenen worden beperkt, dat gebruikers zich genoodzaakt voelen hun identiteit te bewijzen aan bedrijven in het buitenland, en dat betrouwbare bronnen als Wikipedia en Reddit mogelijk onbereikbaar worden.

Wie dacht dat internet in het vrije Westen vrij toegankelijk zou blijven, ziet nu dat het tegenovergestelde waar is. En terwijl toezichthouders zwijgen, stemmen de Britten met hun voeten – of liever gezegd: met hun VPN.

Politieke censuur in VK
Naast de censuurmaatregelen om veiligheidsredenen, is er ook sprake van politieke censuur op het Britse internet. Onlangs werd bekend dat Britse regering een speciale politie-eenheid opricht die sociale media in de gaten moet houden. De focus ligt op berichten over migratie, vooral kritische uitlatingen die volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zouden kunnen leiden tot onrust en rellen. De maatregel roept veel vragen op over vrijheid van meningsuiting. Critici spreken van staatscensuur.

De nieuwe eenheid krijgt de naam National Internet Intelligence Investigations Team, meldt de Britse krant The Telegraph. Agenten van politiediensten uit het hele Verenigd Koninkrijk worden samengebracht op één locatie in Westminster. Ze zullen daar, onder toezicht van het National Police Coordination Centre (NPoCC), sociale media scannen op signalen van mogelijke ‘ordeverstoring’.

De aanleiding zijn de rellen van vorig jaar en de groeiende onvrede in het land over opvanglocaties voor asielzoekers, zoals migrantenhotels. Volgens de Britse vicepremier Angela Rayner is het belangrijk dat de regering “de echte zorgen van mensen over immigratie serieus neemt.”