De vlam sloeg in de pan toen de SBU begin september meerdere medewerkers van het NABU arresteerde. De geheime dienst beschuldigde hen van “hulp aan de agressieve staat” – een verwijzing naar Rusland. Volgens The Kyiv Independent werd onder de arrestanten ook Ruslan Mahamedrasulov opgepakt, hoofdrechercheur van het NABU, samen met zijn vader.

De SBU claimt bewijs te hebben dat Mahamedrasulov betrokken was bij de verkoop van cannabis aan de Russische deelrepubliek Dagestan. Er zou zelfs een audio-opname bestaan. Maar binnen Oekraïne ziet men de actie vooral als politieke afrekening.

“De zaak is een persoonlijke wraakactie tegen een rechercheur die het waagde zijn werk te doen en de vrienden van de president te onderzoeken,” aldus het Anti-Corruptie Actiecentrum, dat Mahamedrasulov juridisch bijstaat. “Het doel is om de NABU te intimideren, via een showproces en een hardhandig optreden.” 

Onderzoek naar Zelensky’s kring
Mahamedrasulov leidde volgens Oekraïense media onderzoeken naar corruptie binnen de kliek rond Zelensky. Hij zou onder meer bewijs hebben verzameld tegen Timur Mindich, een zakenpartner van de president. Critici vermoeden dat de arrestaties bedoeld zijn om dat onderzoek te torpederen.

Het conflict past in een bredere trend: de afgelopen maanden neemt de druk op de Oekraïense anticorruptiediensten toe. In juli protesteerden duizenden mensen in Kiev tegen een wetsvoorstel dat de NABU en de Nationale Anticorruptiecommissie onder het gezag van het Openbaar Ministerie zou plaatsen. Dat zou hun onafhankelijkheid ernstig beperken.

Na massale demonstraties trok het parlement de wet in. Maar sindsdien is het vertrouwen tussen de instellingen volledig verdwenen. De SBU en het NABU bespioneren elkaar, arresteren elkaars medewerkers en beschuldigen elkaar van banden met Rusland.

Geheime operaties en verdachte terugkeer
De spanningen namen verder toe door de mysterieuze terugkeer van parlementslid Fedir Khrystenko, een pro-Russische politicus die eerder van landverraad werd beschuldigd. Hij verbleef maanden in Dubai, maar dook plots weer op in Kiev — zonder uitlevering of officiële procedure.

De SBU arresteerde Khrystenko direct bij aankomst en zegt dat hij contact had met NABU-medewerkers. Hij zou zelfs tegen hen gaan getuigen. Het anticorruptiebureau ontkent dat en spreekt van een in scène gezette operatie.

Volgens Oekraïense kranten is het onwaarschijnlijk dat Khrystenko terugkeerde zonder medeweten van het presidentieel kantoor. Daarmee ligt de verdenking opnieuw bij Zelensky zelf, die volgens critici zijn greep op de rechtsstaat probeert te verstevigen — onder het mom van nationale veiligheid. 

Machtsspel onder oorlogstijd
Voor een land in oorlog met Rusland is een intern conflict als dit rampzalig. Functionarissen binnen beide diensten erkennen dat openlijk. “Deze strijd ondermijnt het vertrouwen, verzwakt de instellingen en speelt Moskou in de kaart,” zegt een anonieme bron binnen de SBU.

Ondertussen blijft het moddergooien doorgaan. De geheime dienst verwijt de NABU dat het is geïnfiltreerd door Russische spionnen; de corruptiebestrijders spreken van politieke intimidatie en sabotage. Een oplossing lijkt voorlopig ver weg. Zowel de geheime dienst als de corruptiebestrijder wijzen naar president Zelensky, die volgens hen het conflict aanwakkert door zijn vertrouwelingen uit de wind te houden.