Jerry, veertiger en geboren IJmuidenaar, volgt de politiek al jaren. Tot nu toe stemde hij SP, maar dit jaar kiest hij voor de PVV. “Dat is inmiddels net een azc,” zegt hij tegenover het AD, terwijl hij naar een flat wijst. “De mensen komen werkelijk overal vandaan. Irak, Iran, Oekraïne, Polen, Somalië, Syrië. Individueel allemaal prima mensen, dat is het niet. Maar de balans is zoek.”

Hij ziet zijn buurt veranderen en voelt zich niet langer thuis. “Ik voel me een toerist in eigen land. De gemeente stopt iedereen hier, maar het is een keer genoeg. Ik verwacht niet dat Wilders alles oplost, maar wel dat hij de migratie gaat dimmen.”

De moord op de 17-jarige Lisa, waarvoor een asielzoeker werd opgepakt, was voor hem de doorslag. “Na die moord dacht ik: nu ben ik er klaar mee. Ik ga PVV stemmen.”

De wijk van De Dwarsligger
De Zee- en Duinwijk is geen buurt met uitzicht op zee, maar een wijk van beton, flatblokken en lage inkomens. Bij buurthuis De Dwarsligger — het vaste stembureau van de wijk — stemde bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen meer dan de helft van de bewoners op een protestpartij.

De PVV haalde hier 37 procent van de stemmen, ruim boven het landelijke gemiddelde. Samen met NSC, BBB en Forum voor Democratie kwam het aandeel anti-establishmentstemmen uit op 55 procent. Ter vergelijking: landelijk was dat 43 procent. Twaalf jaar geleden was de PvdA nog de grootste partij. Nu bungelt links onderaan.

‘Nederlandse kinderen durven niet meer buiten te spelen’
Ook Nina (43), ggz-verpleegkundige in de wijk, stemde vorig jaar op de PVV. Ze kent de buurt goed en ziet de sfeer veranderen. “Dealen, vechtpartijen, kliekjesvorming van verschillende nationaliteiten. Ik ben al eens verhuisd naar een betere straat, maar daar heb ik nu dezelfde problemen. Nederlandse kinderen durven niet meer in de speeltuin te spelen,”zegt ze tegen het AD.

Haar buurvrouw Soraya (30) is nog voorzichtiger geworden. “Wat als dealers hun pillen laten liggen en mijn dochtertje ze vindt?” zegt ze. “Ik voel me onveilig. Liever zou ik in de Bomenbuurt wonen, maar dat kan ik niet betalen.”

Hun gevoel van onveiligheid komt niet uit de lucht vallen. Vorig jaar verklaarde de burgemeester een deel van IJmuiden, inclusief deze wijk, tot veiligheidsrisicogebied. Aanleiding waren schietpartijen, steekincidenten en explosies, veroorzaakt door lokale drugsbendes. 

Buurthuis in de vuurlinie
Het spanningsniveau liep in de zomer verder op, toen bewoners klaagden dat er in buurthuis De Dwarsligger op zaterdagen ‘koranlessen’ werden gegeven. Buurtplatformvoorzitter Alex van der Molen zegt tegen het AD: “We kregen alleen maar bagger over ons heen. Dat we discrimineerden, dat we tegenstellingen vergrootten. Maar wij willen alleen dat de gemeente begrijpt wat de grote instroom van migranten in de praktijk betekent.”

Volgens Nora Azarkan van Welzijn IJmond is er geen sprake van uitsluiting. “Er worden tijdelijk Arabische lessen gegeven, omdat de moskee verbouwd wordt. Het buurthuis is juist bedoeld voor iedereen.”

Toch blijft de ergernis groot. “Het lijkt alsof er sinds de islamkritiek van Pim Fortuyn niks is gebeurd,” zegt Van der Molen. “Ambtenaren en politici wonen zelf in Santpoort-Noord en Velsen-Zuid, waar nauwelijks migranten wonen. Die zien niet wat hier speelt.”

‘De politiek begrijpt het niet’
Volgens politicoloog Kees Aarts (Rijksuniversiteit Groningen) is het gevoel van overbelasting in zulke wijken goed te verklaren. “Nieuwkomers zijn heel zichtbaar, maar niet voor iedereen in gelijke mate een bedreiging,” zegt hij tegenover het AD. “In dit soort buurten hebben ze directe invloed op de kansen van mensen om een huurhuis te vinden. Dat gebrek aan spreiding is een echt probleem.”

De Zee- en Duinwijk heeft veel kenmerken van een kwetsbare wijk: 62 procent van de woningen is sociale huur, bijna 70 procent van de bewoners woont in een flat, en het gemiddelde inkomen ligt 15 procent onder het landelijk gemiddelde.

Van de ruim 10.000 bewoners heeft 31,5 procent een migratieachtergrond, een forse stijging ten opzichte van tien jaar geleden.

Tussen hoop en ongeduld
Niet iedereen in de wijk kiest voor de PVV. Gré, die met haar vriendinnen koffie drinkt in De Dwarsligger, twijfelt. “Wilders heeft het niet waargemaakt,” zegt ze. Toch verwacht ze dat hij opnieuw de grootste wordt. “Mensen vinden het oneerlijk. Hoe kunnen vluchtelingen zo snel een woning krijgen? Mijn zoon moest maanden bij mij wonen omdat hij niks kon vinden.”

Anderen, zoals de 77-jarige Rob, blijven kritisch. “Het klopt helemaal niet dat alle huurhuizen naar statushouders gaan. Dat is onzin,” zegt hij. Maar hij weet dat zijn mening een minderheid vormt.

In IJmuiden klinkt die boodschap steeds harder. Bewoners willen gehoord worden — en als dat niet lukt, stemmen ze op de partij die volgens hen wél luistert. Zoals Jerry het samenvat: “Het is gewoon een keer genoeg.”