Von der Leyen wil veto afschaffen na nederlaag Orbán: meer macht naar Brussel
De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, heeft direct na de verkiezingsnederlaag van Viktor Orbán opgeroepen tot het afschaffen van het vetorecht binnen de Europese Unie rondom buitenlandbeleid. Nog geen dag na de uitslag stelde zij dat lidstaten geen individuele blokkades meer moeten kunnen opleggen bij besluiten over buitenlands beleid, meldt Politico. Critici waarschuwen dat dit de nationale soevereiniteit van lidstaten serieus zal inperken.
Volgens Von der Leyen moeten landen voortaan beslissingen nemen met een meerderheid, in plaats van dat één land beleid kan tegenhouden. Dat zou ook gelden voor onderwerpen die voor sommige landen gevoelig liggen, zoals sancties tegen Rusland en steun aan Oekraïne. Onder Orbán blokkeerde Hongarije vaker zulke besluiten, wat volgens Brussel leidde tot vertraging en stilstand.
Von der Leyen zei hierover: ‘Overgaan op stemmen met gekwalificeerde meerderheid in het buitenlands beleid is een belangrijke manier om systematische blokkades te vermijden, zoals we in het verleden hebben gezien.’ Ook riep zij regeringen op om ‘het momentum nu te gebruiken’.
Druk op nationale beslissingsmacht
Een dergelijke wijziging is politiek gevoelig. Lidstaten moeten zelf akkoord gaan met het opgeven van hun vetorecht. Daarmee leveren zij directe invloed in op hun eigen buitenlandse beleid. Landen kunnen dan worden gedwongen besluiten te accepteren waar zij tegen zijn.
Voor veel staten raakt dit aan de kern van hun soevereiniteit. Buitenlands beleid is traditioneel een nationale bevoegdheid. Het verdwijnen van het veto betekent dat kleinere landen minder macht hebben en afhankelijk worden van meerderheden binnen de EU.
Tegelijk gaf Von der Leyen aan dat de Commissie snel wil samenwerken met de nieuwe Hongaarse regering. De nieuwe premier Péter Magyar liet volgens haar een duidelijke pro-Europese koers zien. Ze zei dat hij ‘heel duidelijk op het Europese pad is. De nieuwe regering richt zich erop om met ons samen te blijven werken’.
‘Een dag om te vieren’
Von der Leyen reageerde positief op de verkiezingsuitslag. Ze noemde het ‘een dag om te vieren’ en stelde dat de EU sterker en eensgezinder is geworden. Daarbij zei ze: ‘Het Hongaarse volk heeft gesproken en het heeft zijn Europese taak heroverd.’ Ook sprak ze van ‘een overwinning voor fundamentele vrijheden’.
Orbán, die zestien jaar aan de macht was, verloor de verkiezingen met een ruime marge. De opkomst was volgens berichten de hoogste sinds het begin van de democratie in Hongarije.
