Voor visser Daan Hermans is het besluit duidelijk, vertelt hij tegen NH Nieuws. ‘We maken bijna geen winst meer. We stoppen ermee,’ zegt hij.

De uitkoopregeling betekent dat vissers worden gecompenseerd als ze hun kotter laten uitschrijven en slopen. In totaal is er veertig miljoen euro beschikbaar. Landelijk hebben tot nu toe ongeveer vijftig vissers aangegeven interesse te hebben. Mogelijk loopt dit aantal nog op.

Lege havens en kapitaalvernietiging
Volgens Gert Jan Wiegman van de PO NVA, de belangenorganisatie van de vissers, betekent dit een flinke aderlating. ‘Het wordt een flinke kaalslag in de haven van Den Oever,’ zegt hij tegenover NH Nieuws. ‘Er gaat veel weg; landelijk vijftig stoppers. Ja, die zijn we dan echt kwijt. We krijgen een steeds legere haven. Dat is gewoon jammer voor Den Oever.’

Toch noemt hij de regeling op zichzelf goed. ‘Op zich is het een goede regeling, maar ik weet niet of ze het echt allemaal doen. Het laatste half jaar ging het erg goed met de garnalen en misschien is het toch wel weer interessant om door te gaan.’ Wat de gevolgen zijn voor de garnalenvisserij, is nog onduidelijk. De regeling loopt tot 2 februari volgend jaar.

Jarenlang onterecht onder vuur
De garnalenvissers die nu overwegen zich te laten uitkopen, hebben al jarenlang een zware strijd gevoerd. Ze werden weggezet als vervuilers van de Noordzee, die het bodemleven zouden vernietigen en de verspreiding van de Amerikaanse zwaardschede zouden aanjagen. Dat beeld blijkt nu onterecht. Nieuw onderzoek van Wageningen Universiteit toont aan dat een technische fout in een meetinstrument leidde tot verkeerde conclusies in eerdere studies.

Het onderzoek uit 2020 waarop veel van het huidige beleid was gebaseerd, gebruikte een verkeerde zeef. Daardoor leek het alsof intensieve garnalenvisserij grote schade veroorzaakte aan het ecosysteem, terwijl dat niet het geval was. De gevolgen voor de sector waren enorm.

Fout beleid, echte schade
Het oude rapport werd gebruikt in rechtszaken van natuurorganisaties tegen vissers en leidde tot ingetrokken vergunningen, ook in Nederland. Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging noemt het ‘een sneeuwbaleffect van achterhaalde aannames’. Volgens haar hebben vissersgezinnen ‘bijna drie jaar in grote onzekerheid geleefd over hun toekomst’.

Van der Plas benadrukt dat het beleid niet alleen juridisch, maar ook menselijk zwaar uitpakte. ‘Natuurorganisaties hadden daarbij geen enkel oog voor de menselijke maat,’ zegt ze. Voor veel vissers betekende dat slapeloze nachten, financiële stress en verlies van vertrouwen in de overheid.

Reactie Vissersbond
Durk van Tuinen van de Vissersbond vertelt tegenover NieuwRechts dat het “zuur is dat er behoefte is aan een saneringsregeling binnen de Nederlandse garnalenvisserij”. Volgens hem zorgt de nieuwe Wnb-vergunning, die voor ruim twintig jaar is afgegeven, voor onzekerheid.

Deze vergunning vraagt investeringen op het gebied van stikstof, terwijl milieuorganisaties via de rechter bezwaar hebben gemaakt. Daardoor twijfelen vissers over hun toekomst. Veel garnalenvissers willen of kunnen de noodzakelijke investeringen voor stikstofreductie, zoals een katalysator of nieuwe motor, niet meer doen.

Van Tuinen legt uit dat een deel van de vissers nog toekomst ziet, maar een ander deel de sector wil verlaten. “Een aantal jaren geleden is daarom namens de visserij bij LNV gevraagd om een saneringsregeling,” zegt hij. Dat is volgens hem ongebruikelijk, maar het kwam zowel voort uit de wens van vissers die wilden stoppen, als uit de roep om meer ruimte voor degenen die willen doorgaan. De huidige regeling zal volgens Van Tuinen “pijn doen voor de sector”, omdat naar verwachting een kwart tot een derde van de vloot ermee stopt. “Dat zal ook zijn weerslag hebben op de hele infrastructuur voor de sector, zoals de handel, afslagen en toeleveranciers.”