De ommekeer komt door nieuw onderzoek van Wageningen Universiteit. Eerder onderzoek uit 2020 wees op negatieve effecten van garnalenvisserij op de zeebodem. Vooral de opkomst van de Amerikaanse zwaardschede werd toegeschreven aan intensief vissen. Maar nu blijkt: die conclusie was gebaseerd op een meetfout. Er is destijds een verkeerde zeef gebruikt, waardoor de resultaten vertekend waren.

Caroline van der Plas (BBB) is helder: “Het is goed dat deze fout nu is rechtgezet in nieuw onderzoek, maar ondertussen hebben onze vissers jarenlang in onzekerheid gezeten.”

Oude fouten, grote gevolgen
Het eerdere rapport werd op grote schaal gebruikt in juridische procedures. Natuurorganisaties voerden het aan in rechtszaken tegen vergunningen van garnalenvissers. In België leidde dat zelfs tot het intrekken van vergunningen. Die uitspraak werkt nog steeds door in het Nederlandse beleid.

“Een sneeuwbaleffect van achterhaalde aannames,” noemt Van der Plas het. “De gevolgen van die rechtszaken zijn immens geweest. Vissersgezinnen hebben bijna drie jaar in grote onzekerheid geleefd over hun toekomst.”

De menselijke kant werd volgens haar volledig genegeerd. “Natuurorganisaties hadden daarbij geen enkel oog voor de menselijke maat.”

Nieuwe inzichten, geen schade
Het nieuwe onderzoek van Wageningen Universiteit komt tot een duidelijke conclusie: er is géén aantoonbaar verschil tussen gebieden waar intensief wordt gevist en gebieden waar nauwelijks gevist wordt. De veronderstelde ‘significante negatieve effecten’ blijken niet te bestaan.

Van der Plas benadrukt het belang van deze correctie. “Als rechters hun oordeel baseren op ondeugdelijk onderzoek en vergunningen intrekken, dan moet je alles op alles zetten om dat onrecht te herstellen.”

Inmiddels overweegt een derde van de Nederlandse garnalenvissers te stoppen via de vrijwillige saneringsregeling. De schade is dus niet alleen juridisch, maar ook sociaal en economisch voelbaar.

Kamervragen en beleidsdruk
BBB heeft Kamervragen gesteld aan staatssecretaris Rummenie (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur), afkomstig uit dezelfde partij. De centrale vraag: gaat het kabinet het beleid aanpassen op basis van deze nieuwe feiten?

De partij wil dat het nieuwe onderzoek van Wageningen Universiteit wordt opgenomen in de herziening van het vergunningenbeleid voor de lange termijn. Ook moet het rapport gedeeld worden met adviesorganen zoals de Commissie voor de milieueffectrapportage.

“Iedere vergunning moet gebaseerd zijn op feiten,” stelt Van der Plas. “En de feiten zijn nu duidelijk.”

Oproep aan NGO’s: ‘Keer terug aan tafel’
Naast overheidsmaatregelen roept BBB ook milieuorganisaties op tot zelfreflectie. “Het zou de NGO’s sieren om af te zien van nieuwe rechtszaken tegen mensen die al zo lang onterecht in de beklaagdenbank zitten,” zegt Van der Plas.

Ze pleit voor herstel van vertrouwen en dialoog. “Keer terug aan de overlegtafel. Onze vissers zijn toe aan rust en toekomstperspectief.”