Maandag wordt de definitieve verdeling van de Europese asielplicht verwacht. Verschillende lidstaten zitten momenteel nog in stevige onderhandelingen met de Europese Commissie, maar Haagse bronnen spreken al van “witte rook in aantocht”.

Nederland mag dan een fors bedrag moeten betalen, de rekensom valt voor het kabinet gunstig uit. Wie de migranten écht opvangt, is veel duurder uit.

Het COA rekent voor dat noodopvang 69.400 euro per asielzoeker per jaar kost — bijna dubbel zoveel als reguliere opvang. Als 1650 mensen in die noodopvang terecht zouden komen, loopt de teller op naar ruim 114 miljoen euro per jaar. Het kabinet noemt de afkoopoptie daarom “praktisch én financieel verstandig”.

Europese Spreidingswet: 30.000 migranten per jaar
Het bedrag van 20.000 euro per migrant is onderdeel van het nieuwe EU asiel- en migratiepact. Dat pact wil jaarlijks minimaal 30.000 migranten herverdelen over de Europese Unie. Maar Brussel verplicht landen niet om mensen te ontvangen. Lidstaten die dat niet willen, kunnen hun verplichting afkopen.

Nederland heeft al eerder laten weten dat het deze route kiest. Hoe groot het Nederlandse aandeel precies wordt, mag niet openlijk worden gedeeld. Volgens eurocommissaris Magnus Brunner (Migratie) is geheimhouding onderdeel van de afspraken in de wet. De Tweede Kamer is wél vertrouwelijk geïnformeerd over de cijfers.

“Schimmige koehandel”
In Den Haag klinkt al langer ongemak over de financiële constructie. Kamerleden waarschuwen voor een “schimmige koehandel” waarin geldbedragen door Europa schuiven, terwijl nationale parlementen weinig zicht hebben op wat er precies gebeurt.

De geheimhouding wringt vooral omdat de Europese Commissie tegelijkertijd druk zet op Zuid-Europese landen om eindelijk weer te voldoen aan de Dublin-regels. Dat betekent dat Nederland asielzoekers moet kunnen terugsturen naar bijvoorbeeld Italië als blijkt dat zij daar de EU binnenkwamen. De Italianen weigeren dat op dit moment.

De vraag is hoe lang Italië en Griekenland bereid blijven mee te werken als andere lidstaten structureel voor de afkoopoptie kiezen.

Kortingen voor anderen, niet voor Nederland
Sommige landen krijgen een voordeeltje. Polen, Estland en Oostenrijk krijgen volgens Brusselse bronnen een vrijstelling of korting. Hongarije doet helemaal niet mee. Nederland probeerde óók een korting binnen te halen vanwege de hoge migratiedruk, maar die lobby is vastgelopen. Het gevolg: Nederland moet waarschijnlijk gewoon betalen, terwijl andere lidstaten minder bijdragen.

Geen enkele lidstaat staat te springen
Binnen de EU lijkt geen enkele lidstaat enthousiast om daadwerkelijk migranten te ontvangen. Iedereen kijkt naar de betaaloptie. Daardoor groeit de druk op Zuid-Europa.

Als Italië en Griekenland het gevoel krijgen dat ze massaal met de opvang blijven zitten, terwijl andere landen alleen geld overmaken, kan het hele pact onder druk komen te staan. Zeker omdat Brussel van hen verlangt dat ze weer volledig meewerken aan controles en terugkeerprocedures.

Komende maandag wordt de definitieve bijdrage van Nederland bekend. De verwachting is dat het kabinet de betaalroute bevestigt. Daarmee wordt Nederland één van de grootste financiële bijdragers aan het nieuwe pact.