Het plan betekent een ingrijpende verandering voor hoe Franse burgers straks toegang krijgen tot sociale media, video’s en andere online diensten.

Verbod voor jongeren onder de 15
Het wetsvoorstel is ingezien door persbureau AFP en ligt inmiddels op tafel bij het Franse parlement. President Emmanuel Macron steunt het plan en heeft wetgevers opgeroepen het voorstel snel te behandelen.

Als de wet wordt aangenomen, mogen jongeren onder de 15 jaar geen accounts meer aanmaken op sociale mediaplatforms. Bedrijven worden verplicht om de leeftijd van gebruikers actief te controleren.

Frankrijk volgt daarmee het voorbeeld van Australië. Dat land voerde onlangs als eerste een algeheel verbod in op sociale media voor jongeren onder de 16 jaar.

Leeftijd controleren met officiële documenten
Om het verbod te handhaven, volstaat een ingevulde geboortedatum niet meer. Platforms moeten de leeftijd van iedere gebruiker verifiëren bij het aanmelden of inloggen.

Dat kan alleen met officiële middelen. Denk aan een identiteitskaart, rijbewijs of een digitale identiteitsportemonnee die door de overheid wordt ondersteund.

In de praktijk betekent dit dat toegang tot sociale media wordt gekoppeld aan een vorm van digitale identiteit. Wie online wil meedoen, moet zich identificeren.

Ook andere landen kiezen die route
Frankrijk staat niet alleen. Het Verenigd Koninkrijk ging eerder dezelfde kant op met de Online Safety Act. Die wet verplicht platforms om de leeftijd van gebruikers te controleren voordat zij toegang krijgen tot bepaalde soorten content.

Daarmee is een nieuwe markt ontstaan van bedrijven die leeftijdsverificatie aanbieden. Deze diensten functioneren feitelijk als digitale identiteitsbewijzen: ze bepalen wat iemand online mag zien op basis van een geverifieerde leeftijd of identiteit.

Europese aanpak in de maak
Ook de Europese Unie werkt aan een gezamenlijke aanpak. De Digital Services Act moedigt platforms aan om “effectieve leeftijdsverificatie” voor minderjarigen in te voeren. Daarnaast ontwikkelt de Europese Commissie een digitale identiteitsportemonnee voor alle EU-burgers. Die moet vanaf 2027 beschikbaar zijn in alle lidstaten.

Met deze digitale portemonnee kunnen burgers onder meer hun leeftijd bevestigen voor online diensten. De Commissie benadrukt dat het systeem privacyvriendelijk wordt opgezet. Tegelijkertijd worden persoonsgegevens daarmee wel centraal opgeslagen en gebruikt door zowel overheden als private bedrijven. 

Verenigde Staten en Oceanië volgen
Ook buiten Europa neemt de druk toe. In de Verenigde Staten voeren steeds meer staten eigen regels in. Sociale mediabedrijven worden daar verplicht om de leeftijd van gebruikers te controleren en toestemming van ouders te vragen voordat minderjarigen een account mogen openen. Hoewel er geen landelijke wet is, ontstaan zo lokale systemen waarin online toegang gekoppeld raakt aan identiteit.

Nieuw-Zeeland heeft eveneens wetgeving voorgesteld die sociale media verbiedt voor jongeren onder de 16 jaar, tenzij platforms hun leeftijd kunnen verifiëren. Het voorstel is grotendeels gemodelleerd naar het Australische voorbeeld.

Privacy en toezicht
Volgens privacydeskundigen hebben deze maatregelen één duidelijke consequentie: identiteitscontrole wordt onderdeel van normaal online gedrag.

Digitale identiteitsbewijzen, ook als ze zijn ontworpen met veiligheid in gedachten, creëren centrale punten voor gegevensverzameling en toezicht. Zodra officiële inloggegevens nodig zijn voor sociale media, streamingdiensten of games, ontstaat een systeem waarin online gedrag kan worden gevolgd, opgeslagen en geanalyseerd.

Voorstanders benadrukken dat de maatregelen nodig zijn om kinderen te beschermen. Critici waarschuwen dat het internet daarmee fundamenteel verandert. Van een open netwerk naar een omgeving waarin toegang afhankelijk wordt van identificatie.