Het gaat om het Seagreen-windpark, voor de oostkust van Schotland. Het park bestaat uit 114 windturbines en is sinds oktober 2022 in gebruik. In theorie kan Seagreen ongeveer één gigawatt aan stroom opwekken. In de praktijk ligt dat lager, omdat wind niet constant waait. Toch blijkt zelfs die lagere productie grotendeels niet te worden benut.

De belangrijkste oorzaak is het overvolle elektriciteitsnet. Er is onvoldoende capaciteit om de opgewekte stroom naar andere delen van het land te transporteren. Vooral de verbindingen richting het zuiden zitten vol. Daardoor moet de netbeheerder regelmatig ingrijpen.

Wanneer de kabels hun limiet bereiken, krijgt Seagreen het bevel om de productie terug te schroeven of helemaal te stoppen. Dat gebeurt via het zogeheten balanceringsmechanisme. Windparken krijgen dan een vergoeding voor het niet leveren van stroom. 

Miljoenen voor stilstand
Volgens schattingen van de Renewable Energy Foundation kan Seagreen hiervoor meer dan 200 miljoen pond hebben ontvangen in één jaar. De exploitanten willen geen bedrag noemen. Het park is in handen van het Britse energiebedrijf SSE, het Franse TotalEnergies en het Thaise PTT Exploration & Production. SSE bezit 49 procent en is de leidende partner.

Deze zogenoemde ‘constraint payments’ worden doorberekend aan consumenten en bedrijven via de energierekening. In totaal liepen die kosten vorig jaar op tot ongeveer 1,7 miljard pond. Prognoses laten zien dat dit bedrag kan stijgen tot 8 miljard pond in 2030.

Politieke kritiek
De oplopende kosten zorgen voor felle politieke reacties. Claire Coutinho, schaduwminister voor Energie, wijst naar de huidige koers van de regering. “Welke sector betalen we om niets te produceren?” zei zij. “We geven nu 1 miljard pond uit om windparken uit te schakelen, en dankzij de roekeloze haast richting hernieuwbare energie wordt dat 8 miljard pond in 2030. Dat kunnen we ons simpelweg niet veroorloven.”

Ook Richard Tice, energiespecialist van Reform UK, is kritisch. Volgens hem laat Seagreen zien dat het systeem ontspoort. “Windparken zijn zo inefficiënt en onbetrouwbaar dat sommige honderden miljoenen per jaar krijgen aan subsidies voor stilstand. Minder dan 25 procent van de productie gaat het net op. Dit drijft de energierekening op.”

Kabels als knelpunt
Seagreen is aangesloten op het Britse net via drie hoogspanningskabels. Die lopen aan land bij Carnoustie in Angus en gaan vervolgens ondergronds naar een onderstation bij Tealing, ten noorden van Dundee. Juist op deze verbindingen ontstaan knelpunten, waardoor de stroom niet verder kan worden doorgegeven.

De National Energy System Operator beheert de stroomstromen. Ook deze instantie wil geen uitspraken doen over de vergoedingen die aan Seagreen zijn betaald.

Sector wijst op investeringen
SSE erkent dat stilstand een probleem is, maar wijst vooral naar het net. “Een windpark dat wordt uitgeschakeld, is potentieel dat wacht om benut te worden,” zegt een woordvoerder. “Het Verenigd Koninkrijk heeft windparken gebouwd waar de wind het sterkst is. Nu moeten we het net versterken om die energie ook echt te kunnen gebruiken.”

Het bedrijf zegt tussen 2025 en 2030 zo’n 27 miljard pond te investeren in netverzwaring en infrastructuur. Dat moet knelpunten wegnemen en op termijn zorgen voor lagere energierekeningen.

Oproep tot snellere uitbreiding
Ook brancheorganisatie RenewableUK pleit voor snelle actie. “Iedereen wil dat deze vergoedingen zo laag mogelijk blijven,” zegt Barnaby Wharton. “Daarvoor is het dringend nodig om zo snel mogelijk extra netcapaciteit te bouwen. Daarnaast werken we aan oplossingen zoals energieopslag, om het systeem flexibeler te maken.”

Toezichthouder Ofgem benadrukt dat meer eigen stroom juist voordelen kan hebben. Volgens de waakhond vermindert dit de afhankelijkheid van internationale gasprijzen en kan het op termijn kosten drukken.