De maatregel volgt op een uitspraak van het Europees Hof van Justitie in november. Dat hof bepaalde dat Polen een buitenlands homohuwelijk moet erkennen, ook al is het sluiten van zulke huwelijken in eigen land verboden. Volgens critici ging de Poolse regering verder dan juridisch noodzakelijk was.

Vicepremier Krzysztof Gawkowski erkende dat de aanpassing niet werd afgedwongen. Hij gaf aan dat zijn team dit zelf wilde. In een verklaring van vrijdag kondigde hij aan dat hij documenten had ondertekend die het proces in gang zetten om de modellen van de burgerlijke stand te wijzigen.

Vrijwillige keuze van regering-Tusk
Gawkowski verklaarde dat de staat met deze stap ‘efficiënt en gelijk’ wil omgaan met alle burgers. Volgens hem gaat het om gelijke behandeling, ongeacht seksuele oriëntatie. Hij sprak van een kwestie van waardigheid en stabiliteit voor bestaande gezinnen. Die woorden wijzen erop dat de regering de stap bewust en vrijwillig heeft gezet.

Dat standpunt leidde tot felle kritiek. Jurist en politica Krystyna Pawłowicz reageerde scherp. ‘Polen heeft deze verplichting niet.’ Ook riep zij de vicepremier op om ‘zich te verdiepen en te handelen in overeenstemming met de Poolse Grondwet’.

Ook vanuit de oppositie klinkt verzet. Oud-minister van Defensie Mariusz Błaszczak van PiS verwierp de uitleg dat de EU-uitspraak bindend zou zijn voor het Poolse familierecht. Hij noemde die interpretatie ‘een misbruik’. Volgens hem gaat de Europese Unie haar bevoegdheden te buiten.

Grondwet en nationale soevereiniteit
Błaszczak benadrukte dat het Europees Hof geen zeggenschap heeft over het Poolse huwelijksmodel. Hij stelde: ‘Het Hof heeft geen bevoegdheid om zich te mengen in het grondwettelijk vastgelegde huwelijksmodel in de lidstaten.’ Volgens hem is familierecht nooit overgedragen aan de EU en blijft dat een nationale bevoegdheid.

De aanpassing van de documenten betekent concreet dat ‘vrouw’ en ‘man’ worden vervangen door ‘eerste echtgenoot’ en ‘tweede echtgenoot’. Dat roept bij critici de indruk op dat via administratieve weg alsnog de gevolgen van het homohuwelijk worden ingevoerd.

Krzysztof Bosak, parlementslid en vicevoorzitter van de Sejm, waarschuwt daarvoor. Hij noemt het ‘een poging om de gevolgen van homoseksuele “huwelijken” via de achterdeur in te voeren’. Volgens Bosak moet dit besluit worden teruggedraaid. ‘Deze beslissing moet worden gecorrigeerd, in overeenstemming met de beginselen van de rechtsstaat’, zei hij.