Burgers kunnen om verschillende redenen hun Nederlanderschap verliezen. Dat kan vrijwillig gebeuren, bijvoorbeeld wanneer iemand afstand doet van de Nederlandse nationaliteit of een andere nationaliteit aanneemt. Ook kan het Nederlanderschap vervallen wanneer iemand met een dubbele nationaliteit meer dan dertien jaar onafgebroken buiten Nederland woont.

Daarnaast kan de overheid het Nederlanderschap actief intrekken. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand fraude pleegde bij het verkrijgen van het Nederlanderschap of is veroordeeld voor ernstige misdrijven waarop minimaal acht jaar gevangenisstraf staat. Ook personen die betrokken zijn bij terroristische misdrijven kunnen hun nationaliteit verliezen.

Het Nederlanderschap kan eveneens worden ingetrokken wanneer iemand een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid. Zo kunnen personen vanaf 16 jaar hun nationaliteit verliezen wanneer zij vrijwillig toetreden tot het leger van een land dat tegen Nederland of bondgenoten vecht. Voor volwassenen kan de nationaliteit worden ingetrokken wanneer zij zich aansluiten bij organisaties die deelnemen aan gewapende conflicten en een veiligheidsrisico vormen.

Volgens staatssecretaris Arno Rutte is het intrekken van het Nederlanderschap een uitzonderlijke maatregel. “Het Nederlanderschap geeft rechten met zich mee, maar brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. Wie die verantwoordelijkheden structureel naast zich neerlegt, kan daarvan de gevolgen ondervinden.” Hij benadrukt dat elke zaak afzonderlijk wordt beoordeeld en dat procedures juridisch complex zijn. “Het gaat om individuele, juridisch complexe zaken, die zorgvuldig moeten worden beoordeeld. De doorlooptijd kan per zaak verschillen en besluiten worden soms pas in een later jaar afgerond.”