In meerdere steden staan grote gezinnen al lange tijd op de wachtlijst. Het gemeentebestuur van Delft schrijft dat „voor grote statushoudergezinnen maar heel zelden woningen beschikbaar komen”. Alleen al bij een rondgang langs dertien gemeenten blijken meer dan 170 grote gezinnen te wachten op huisvesting. Het probleem speelt landelijk, van Groningen tot Maastricht. Volgens de gemeente Groningen zijn sommige gezinnen „van een dermate grootte dat deze praktisch gezien lastig zijn om te huisvesten”, vooral vanwege het benodigde aantal slaapkamers.

Gemeenten zijn wettelijk verplicht om statushouders te huisvesten. Het Rijk bepaalt halfjaarlijks hoeveel mensen iedere gemeente moet opnemen, waarna het Centraal Orgaan opvang asielzoekers bewoners koppelt aan gemeenten. Door de combinatie van woningtekorten en de komst van veel nareizigers blijft de druk op de woningmarkt hoog. Momenteel wachten ongeveer 53.000 nareizigers in het buitenland op een besluit over gezinshereniging. 

Vastlopende doorstroom uit opvangcentra
De beperkte beschikbaarheid van woningen zorgt ervoor dat statushouders langer in opvangcentra blijven. Volgens cijfers van het COA wordt inmiddels bijna een kwart van de opvangplekken bezet door mensen die al een verblijfsstatus hebben, maar nog geen woning konden vinden. Voor grote gezinnen kan de wachttijd oplopen tot meerdere jaren. Om de opvang te ontlasten besloot het kabinet eerder dat een deel van de statushouders tijdelijk in hotels kan worden ondergebracht, in afwachting van definitieve huisvesting.

Creatieve oplossingen in gemeenten
Gemeenten proberen met uiteenlopende maatregelen toch ruimte te creëren. Sommige plaatsen extra binnenmuren of bouwen zolders om tot slaapkamers. Andere gemeenten kiezen voor het splitsen van gezinnen over twee woningen of het tijdelijk plaatsen van jongeren in studentenhuisvesting. Den Haag huisvestte bijvoorbeeld elf personen in een parochiewoning, terwijl in Groningen leegstaande kerkgebouwen worden gebruikt.

Ook worden grotere projecten opgezet. In Dijk en Waard is een nieuwe wijk gebouwd met extra grote woningen voor statushouders. Sommige gemeenten kopen zelf woningen om grote gezinnen te kunnen plaatsen. Zo schafte de gemeente Oude IJsselstreek een huis met zeven slaapkamers aan om een gezin van tien personen onder te brengen.

Naast het tekort aan geschikte woningen speelt ook de huurprijs een rol. Grote woningen zijn vaak te duur voor sociale verhuur. Daarom worden subsidies ingezet om huren te verlagen of nemen woningcorporaties een deel van de kosten voor hun rekening. Gemeenten benadrukken dat de situatie voorlopig lastig blijft, zolang de combinatie van woningtekort en grote gezinnen aanhoudt. Hierdoor blijft het zoeken naar tijdelijke oplossingen en nieuwe vormen van huisvesting noodzakelijk.