Koningin Máxima was op 31 maart aanwezig bij het 70-jarig jubileum van Oxfam Novib in Den Haag. Tijdens de bijeenkomst opende zij het nieuwe kantoor van de organisatie. Ook woonde zij een panelgesprek bij over jongerenparticipatie en sprak zij met medewerkers en internationale partners. Dat panelgesprek, getiteld ‘Youth For Change: Why Our Voices Matter’, werd geopend door minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking).

De aanwezigheid van de koningin leidde vooraf tot Kamervragen van de leden Annelotte Lammers en Gidi Markuszower. Zij wezen op de standpunten van Oxfam Novib over Israël en vroegen het kabinet om opheldering. 

Kritiek op uitlatingen over Israël
De kritiek richt zich op uitlatingen van Oxfam Novib over het Israëlisch-Palestijns conflict. De organisatie beschuldigt Israël van onder meer “genocide”, “apartheid” en het voeren van een “bezettingsregime”. Daarnaast pleit Oxfam Novib voor maatregelen zoals het beperken of stoppen van handel en investeringen in relatie tot Israël.

Volgens de indieners van de Kamervragen zijn deze standpunten problematisch, mede omdat Israël een bondgenoot van Nederland is. Ook werd verwezen naar berichtgeving waarin wordt gesuggereerd dat organisaties als Oxfam Novib beïnvloed zouden worden door Hamas.

Kabinet: ruimte voor kritiek hoort bij democratie
In de beantwoording, die op 3 april werd verstuurd, maakt minister Sjoerd Sjoerdsma duidelijk dat het kabinet geen reden ziet om in te grijpen. Volgens hem hebben maatschappelijke organisaties het recht om hun eigen standpunten te bepalen.

“Ngo’s maken zelfstandig keuzes over hun standpunten en publieke communicatie. Die ruimte is een fundamenteel onderdeel van hun onafhankelijkheid en valt onder de vrijheid van meningsuiting,” schrijft de minister.

Het kabinet benadrukt dat kritiek op landen of beleid binnen een democratie mogelijk moet zijn, ook als die kritiek niet overeenkomt met het regeringsstandpunt. “Het is een democratische verworvenheid dat maatschappelijke organisaties zich kritisch mogen uitlaten over dergelijke kwesties.”

Geen bewijs voor banden met Hamas
Op de vraag naar mogelijke invloed van Hamas stelt het kabinet dat daar geen bewijs voor is. “Er is geen informatie voorhanden die de aantijgingen van deze berichtgeving of het rapport van NGO Monitor waarin deze aantijgingen worden gedaan, steunt.”

Volgens de minister zijn de organisaties waarmee Nederland samenwerkt professioneel en wordt er gecontroleerd op geldstromen. Uit eerdere onderzoeken zou zijn gebleken dat middelen niet bij terroristische organisaties terechtkomen.

Geen reden om bezoek te heroverwegen
Het kabinet ziet daarom ook geen aanleiding om het bezoek van Máxima te bespreken met het Koninklijk Huis. “Het kabinet ziet hier geen enkele reden toe,” luidt het antwoord.

Daarnaast wordt het bezoek losgekoppeld van eerdere uitspraken van koning Willem-Alexander over de Joodse gemeenschap. “Dit bezoek staat volledig los van hetgeen Zijne Majesteit de Koning heeft gezegd in 2024. Die oproep geldt overigens nog steeds.”